Δευτέρα 2 Μαρτίου 2020

Πλην Λακεδαιμονίων


Αυτές τις δύσκολες ώρες, που η πατρίδα μας υφίσταται εισβολή από την (άλλοτε ακούσια και άλλοτε εκούσια) εμπροσθοφυλακή του Ερντογάν, δικτάτορα του αιώνιου εχθρού μας, όλοι οι Έλληνες είναι ενωμένοι: με ένα σώμα, μια φωνή, μια καρδιά και μια ψυχή. 
Όλοι οι Έλληνες είναι στο πλευρό των ενόπλων δυνάμεων που προασπίζονται την ασφάλεια της χώρας, που φυλάσσουν τα σύνορά της, που διασφαλίζουν την ακεραιότητά της.
Όλοι οι Έλληνες.
Όλοι.
Πλην "Λακεδαιμονίων".


Αντί οποιουδήποτε σχολίου για τους "Λακεδαιμονίους" της κρίσιμης αυτής στιγμής, παραθέτω το ποίημα του Καβάφη.
Το ποίημα που εμπνεύστηκε διαβάζοντας την επιγραφή της μάχης του Γρανικού ποταμού (το 334 π.Χ.), όπου όλοι οι Έλληνες ενωμένοι πολέμησαν τις δυνάμεις της Ασίας και τις νίκησαν, οικοδομώντας τον ελληνιστικό κόσμο.
Όλοι, πλην Λακεδαιμονίων.

Η επιγραφή, που συνόδευε τα λάφυρα, έγραφε στην αφιέρωση:

ΑΛΕΞΑΝΔΡOΣ ΦΙΛΙΠΠOΥ ΚΑΙ OΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΛΗΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜOΝΙΩΝ ΑΠO ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΤΩN TΗΝ ΑΣΙΑΝ ΚΑΤOΙΚOΥΝΤΩΝ

Ας μιλήσει όμως καλύτερα ο Καβάφης:


Αποτέλεσμα εικόνας για στα 200 π.χ


Στα 200 π.Χ.

«Αλέξανδρος Φιλίππου και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων–»

Μπορούμε κάλλιστα να φανταστούμε
πως θ' αδιαφόρησαν παντάπασι στην Σπάρτη
για την επιγραφήν αυτή. «Πλην Λακεδαιμονίων»,
μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται
για να τους οδηγούν και για να τους προστάζουν
σαν πολυτίμους υπηρέτας. Άλλωστε
μια πανελλήνια εκστρατεία χωρίς
Σπαρτιάτη βασιλέα γι' αρχηγό
δεν θα τους φαίνονταν πολλής περιωπής.
Α βεβαιότατα «πλην Λακεδαιμονίων».

Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται.

Έτσι, πλην Λακεδαιμονίων στον Γρανικό·
και στην Ισσό μετά· και στην τελειωτική
την μάχη, όπου εσαρώθη ο φοβερός στρατός
που στ' Άρβηλα συγκέντρωσαν οι Πέρσαι:
που απ' τ' Άρβηλα ξεκίνησε για νίκην, κι εσαρώθη.

Κι απ' την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη: βγήκαμ' εμείς·
ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.

Εμείς· οι Αλεξανδρείς, οι Αντιοχείς,
οι Σελευκείς, κι οι πολυάριθμοι
επίλοιποι Έλληνες Αιγύπτου και Συρίας,
κι οι εν Μηδία, κι οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι.
Με τες εκτεταμένες επικράτειες,
με την ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών.
Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά
ως μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ως τους Ινδούς.

Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!

Κ.Π. Καβάφης, Ποιήματα, τόμος 2, Ίκαρος

3 σχόλια:

  1. Γοητευτικότατος ο Καβάφης και εύστοχος!
    Ποιοι άλλοι ποιητές θα μπορούσαν να συγκριθούν μαζί του;
    Ποιοι Έλληνες και ξένοι ποιητές σε εκφράζουν περισσότερο;
    Έχεις πολύ καιρό να γράψεις εδώ. Τα κείμενά σου είχαν ενδιαφέρον.
    Χριστίνα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα και ευχαριστώ για τα καλά λόγια.
      Δε γράφω γιατί δεν μου κάνει κέφι αυτήν την περίοδο. Και γιατί νομίζω πως κι όσοι διαβάσουν ό,τι γράψω, δε θα συμφωνήσουν ή θα διαφωνήσουν αφού με διαβάσουν και δε θα προβληματιστούν για κάτι αφού με διαβάσουν, γιατί απλώς συμφωνούν ή διαφωνούν πριν με διαβάσουν.
      και δεν πιστεύω πως αυτό συμβαίνει μόνο με μένα. Με όλους συμβαίνει.
      Όλοι έχουμε την άποψή μας και ψάχνουμε απλώς την επιβεβαίωσή της και όχι την αναμέτρησή της με άλλες -διαφορετικές- απόψεις.

      Όσο για τους ποιητές, νομίζω πως ο Καβάφης είναι η κορυφή, τουλάχιστον από τους Έλληνες.
      Και από κοντά ακολουθούν ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Σολωμός και ο Ρίτσος.
      Και το φοβερό είναι ότι μιλάμε για 5 τελείως διαφορετικούς κόσμους! Κάτι που δείχνει και τον πλούτο της ελληνικής σκέψης και γλώσσας, αλλά και του πολιτισμού γενικότερα.
      Βέβαια, μιλώ για τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Γιατί αν το πάρουμε διαχρονικά, ο Όμηρος (ή τελοσπάντων αυτό που ονομάζουμε Όμηρος) είναι μακράν πάνω απ΄ όλους, κατά τη γνώμη μου.

      Με την ξενόγλωσση ποίηση δεν έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα, διότι θεωρώ πως η ποίηση διαβάζεται μόνο από το πρωτότυπο και αμετάφραστη. Επομένως όταν διαβάζουμε ένα ποίημα Άγγλου ποιητή σε ελληνική μετάφραση ή απόδοση, ουσιαστικά διαβάζουμε μια μείξη της πρωτότυπης σκέψης του Άγγλου και της ποιητικής ιδιοσυγκρασίας του μεταφραστή του.
      Βλ. π.χ. τις μεταφράσεις του Λόρκα: οι μεταφράσεις του Γκάτσου είναι ουσιαστικά... άλλο έργο σε σχέση με τις μεταφράσεις των ίδιων έργων από άλλους Έλληνες ποιητές/φιλολόγους.
      Κι αφού δεν έχω τη γλωσσική δεξιότητα να διαβάσω αγγλικό, γαλλικό, γερμανικό, ισπανικό κ.ο.κ. ποιητικό λόγο, το αποφεύγω γενικά και δεν έχω εικόνα.

      Διαγραφή
  2. Καλησπέρα.
    Ευχαριστώ για την ανταπόκριση.
    Πράγματι, έχεις δίκιο, για να γράψεις απαιτείται η διάθεση και αυτή γίνεται χειρότερη αν περιμένεις ότι ο αναγνώστης δεν ενδιαφέρεται να κάνει ουσιαστική ανταλλαγή. Δυστυχώς, είναι ένα δυσάρεστο χαρακτηριστικό της σύγχρονης επαφής ανάμεσα στους ανθρώπους. Πολλοί λειτουργούν κατ’ αυτόν τον τρόπο, όμως όχι όλοι (ευτυχώς που υπάρχουν, αλλά είναι κι εκείνοι που υποφέρουν).
    Στην επικοινωνία υπάρχουν ο πομπός και ο δέκτης , οι οποίοι έρχονται σε επαφή μέσω των μηνυμάτων που στέλνουν με τη σειρά τους ο καθένας, αλλάζοντας ρόλους. Αν κάποιος βρεθεί εκτός λειτουργίας, χάνεται η συνέχεια.
    Σε έναν τέτοιο χώρο, όπως εδώ, ο πομπός αρχικά είναι ένας (ο συντάκτης), ενώ οι δέκτες πολλοί (αναγνώστες), οπότε άμα ο πομπός θελήσει να εκφραστεί με διάφορους τρόπους, δεν νομίζω πως θα πρέπει να περιμένει να εξασφαλίσει ότι οι δέκτες είναι όλοι σε ουσιαστική λειτουργία, για να το κάνει. Εκφράζεται και πάντα υπάρχουν κάποιοι δέκτες που θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν.
    Το να επιβεβαιώνεις την άποψή σου μέσω των άλλων είναι σίγουρα κάτι πολύ ευχάριστο, όμως η διαφορετική άποψη σε εξελίσσει, αρκεί να μπορείς να δεχτείς ότι υπάρχει και να επιθυμείς να συζητήσεις επάνω σε αυτή. Όλο αυτό απαιτεί φυσικά ανοιχτό πνεύμα και ωριμότητα και από τις δύο πλευρές. Δεν είναι εύκολο να συμβεί, όμως συμβαίνει.

    Σχετικά με τους ποιητές που ανέφερες είναι πέντε πολλοί σπουδαίοι κόσμοι με απίστευτο κι ανεξάντλητο πλούτο! Μου αρέσουν πολύ και με σειρά προσωπικής προτίμησης : Καβάφης, Ελύτης, Σολωμός, Ρίτσος, Σεφέρης και θα πρόσθετα τον Παλαμά και τον Σικελιανό. Το έργο όλων είναι πυλώνας της ελληνικής γλώσσας. Χαίρομαι που ανέφερες τον Σολωμό, καθώς είναι ο παλαιότερος και περισσότερο απλησίαστος αλλά ανεκτίμητη η αξία του.
    Μοιάζει κάπως ακατόρθωτο να μπορέσει κανείς να σταθεί σε ένα τέτοιο ύψος γραφής. Είναι όπως στην περίπτωση του πολύ επιτυχημένου γονέα που το παιδί του νιώθει δέος μα παράλληλα πολύ μικρό για να τον ξεπεράσει κι έτσι αρκείται στα λίγα. Λίγο υπερβολικό ίσως αυτό που λέω, όμως αυτό μου ήρθε ως εικόνα.

    Ο Όμηρος είναι ο δημιουργός όλων των εποχών χωρίς σύγκριση! Αν θα ήθελες να γράψεις για εκείνον στο ιστολόγιο, τι θα επέλεγες από το έργο του να ασχοληθείς;

    Όσον αφορά την ξενόγλωσση ποίηση συμφωνώ απόλυτα με αυτό που λες. Από την άλλη, πάλι καλά που έγιναν μεταφράσεις από αξιόλογους Έλληνες λογοτέχνες (κι όχι τυχαίους), ώστε να μπορεί να έρθει σε μερική επαφή μαζί τους κάποιος που δεν έχει τη γλωσσική δεξιότητα (όπως λες) που είναι αναγκαία, για να κατανοήσει τον ποιητικό λόγο, που από τη φύση του είναι πιο δύσκολο λογοτεχνικό είδος από την πεζογραφία.
    Χριστίνα

    ΑπάντησηΔιαγραφή