Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2019

Ακούμε μόνο αυτά που θέλουμε να ακούσουμε από αυτούς μόνο που θέλουμε να ακούσουμε

Αποτέλεσμα εικόνας για μαζοποιηση φανατισμος


Νομίζουμε πολλές φορές πως διαμορφώνουμε άποψη μέσα από τις συζητήσεις με άλλους, μέσα από την τηλεόραση, τη διαδικτυακή κοινότητα κλπ.

ΜΠΟΥΡΔΕΣ!

Καθόλου δε διαμορφώνουμε άποψη απ' όλους αυτούς- μόνο σε κάποιες περίεργες εποχές με κοσμογονικές αλλαγές (όπως π.χ. το 1919-22, το 1941-44 ή το πρόσφατο 2010-12) μπορεί να συμβεί αυτό στιγμιαία.
Κατά τ' άλλα στην κανονικότητα δεν διαμορφώνουμε άποψη από τον περίγυρο.

Για δύο απλούστατους λόγους:


Σχετική εικόνα

1. Δε διαμορφώνουμε άποψη από τον περίγυρο, διότι απλώς επιλέγουμε τον περίγυρό μας βάσει της ήδη διαμορφωθείσας άποψής μας.
Αναζητούμε την ασφάλεια της ομοιότητας στην άποψη και δε διακινδυνεύουμε τον συγχρωτισμό με το διαφορετικό. Κι όταν λέμε διαφορετικό, δεν εννοώ να διαφέρουμε στα επιμέρους. Αλλά να συναναστρεφόμαστε με ανθρώπους ολότελα διαφορετικής κουλτούρας, ιδεολογίας, παραστάσεων κλπ.
Έτσι, ευρισκόμενοι στο ασφαλές καβούκι της ιδεολογικής ομοιομορφίας, αυτοεπιβεβαιωνόμαστε -αν όχι για την ορθότητα της άποψής μας- τουλάχιστον για την ορθότητα των ιδεολογικών μας αρχών και αξιών.
Έτσι, νιώθουμε πάντοτε ικανοποίηση που βρισκόμαστε πάντοτε στη σωστή πλευρά της ιστορίας και του πολιτικού χάρτη και δεν αναρωτιόμαστε για τη συνολική ιδεολογική και πολιτιστική μας συγκρότηση.
Ο διαρκής συναγελασμός μας με ομοίους το φρόνημα μας εξασκεί στην αυτοπεριχαράκωση, στο δογματισμό (στην a priori πίστη δηλαδή πως η δική μας ιδεολογία είναι εξ ορισμού ανώτερη των άλλων) και στο φανατισμό ενάντια στην άλλη άποψη.
Έχουμε, δε, την εντύπωση πως "όλος ο κόσμος αυτά λέει", εφόσον ο "κόσμος μας" είναι αυτός που επιλέξαμε για να λέει αυτά που θέλουμε να λέει, να ακούμε και να αναπαράγουμε.
Και τα όρια της αποδεκτής κριτικής σε αυτά που λέμε είναι αυστηρώς καθορισμένα από το αξιακό πλαίσιο του κόσμου που προδιαμορφώσαμε, ώστε να μην αναγκαστούμε ποτέ να μπούμε στη διαδικασία αμφισβήτησης αυτού του αξιακού πλαισίου ή και αυτού του κόσμου μας.

Για να το διαπιστώσετε αυτό κάντε ένα μικρό τεστ: απ' τους γνωστούς και τους φίλους σας, με ποιους συζητάτε για κοινωνικο-πολιτικά θέματα συνήθως; 
Για να ενημερωθείτε ποιες εφημερίδες, κανάλια, σάιτ, μπλογκ διαβάζετε;
Θα διαπιστώσετε ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι της ίδιας πλευράς με σας και άρα έχουν παρόμοιες απόψεις στα περισσότερα με σας.
Οπότε γνωρίζετε εκ των προτέρων περίπου τι θα ακούσετε και θα διαβάσετε.
Κι έτσι δεν χρειάζεται ποτέ να μπείτε στη διαδικασία εκ βάθρων αναθεώρησης αυτών που πιστεύετε. Εκτός από κάτι "μερεμετάκια", τα οποία είναι σε θέση να διαχειριστεί η ψυχοσύνθεσή σας. 
Έτσι, κυκλοφορούμε μεταξύ μας βιντεάκια, έξυπνα memes, αστεία, διαδόσεις που εκθέτουν τον αντίπαλο και επιβραβεύουν τη στάση μας, γιατί μ' αυτά βομβαρδιζόμαστε, και βαυκαλιζόμαστε με την ιδέα ότι γνωρίζουμε τα πράγματα, ενώ στην πραγματικότητα έχουμε απλώς έναν μεγεθυντικό φακό στη δική μας πλευρά και έναν παραμορφωτικό καθρέφτη για την άλλη πλευρά.


Αποτέλεσμα εικόνας για δογματισμος

2. Δε διαμορφώνουμε άποψη από τον περίγυρο, για έναν ακόμη λόγο.
Ακόμη κι αν -έστω και αναγκαστικά- ο περίγυρός μας αποτελείται και από ανθρώπους που δε συμμερίζονται τις δικές μας αξιακές αρχές, και ακόμη κι αν ο περίγυρός μας εκφράζει απόψεις, ιδέες, στάσεις ολότελα διαφορετικές προς τις δικές μας, ακόμη και τότε δεν μπορεί τίποτε να σταθεί ικανό να μας κάνει να διαμορφώσουμε άποψη. Γιατί;

Για τον απλούστατο λόγο ότι έχοντας ήδη διαμορφωμένη και παγιωμένη άποψη, δεν έχουμε ποτέ τα αυτιά μας ειλικρινώς ανοιχτά στην άποψη του άλλου.
Ακούμε όσα θέλουμε να ακούσουμε.
Όσα δεν θέλουμε να ακούσουμε, γιατί διαταράσσουν την προδιαμορφωμένη μας άποψη, απλώς δεν τα ακούμε. Ασχέτως απ' το πόσο σοβαρά και λογικά είναι.
Και μπορεί τυπικώς να συζητούμε ή να ανταλλάσσουμε απόψεις, αλλά ουσιαστικώς έχουμε σηκώσει τείχος και η άποψη του άλλου δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια ενοχλητική βαβούρα που πρέπει απλώς να αντιμετωπίσουμε και να αμυνθούμε απέναντί της.
Όσα στοιχεία, όσα επιχειρήματα, όσα τεκμήρια, όσους συλλογισμούς κι αν χρησιμοποιήσει ο συνομιλητής μας, εμείς εφόσον έχουμε κατατάξει την άποψή του στις "μη αρεστές", δεν επεξεργαζόμαστε καν αυτά που μας λέει και το μόνο που κάνουμε είναι να υπεκφεύγουμε ή να αποπροσανατολίζουμε τη συζήτηση ή και να βρίσκουμε γελοίες δικαιολογίες για να δικαιολογήσουμε την αδικαιολόγητη άρνησή μας να αναμετρηθούμε ειλικρινώς με την άποψη του άλλου και άρα και τη δική μας.


Αποτέλεσμα εικόνας για δογματισμος

Με λίγα λόγια θεωρούμε συζήτηση, διάλογο την ταυτόχρονη ομιλία δύο ανθρώπων πάνω στο ίδιο θέμα με ερωτήσεις, απαντήσεις και ανταπαντήσεις.
ΛΑΘΟΣ
Αυτό δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί μια συνομιλία "διάλογος".
Ο διάλογος είναι αναμέτρηση της κοσμοθεωρίας μου με την κοσμοθεωρία του άλλου και απαιτεί να είμαι έτοιμος να αμφισβητήσω κάθε πλευρά της δικής μου, κάθε άποψή μου, κάθε παγιωμένη μου στάση απέναντι στα πράγματα.

Έτσι, ο ψευδοδιάλογος με τον περίγυρό μας δε συμβάλλει στην διαμόρφωση της άποψής μας, όπως δε την διαμορφώνει και η παρακολούθηση συζητήσεων στην τηλεόραση, η ανάγνωση αρθρογραφίας στην εφημερίδα ή το διαδίκτυο κλπ.
Για τον απλούστατο λόγο πως σε μια τηλεοπτική συζήτηση (πάνελ) λόγου χάρη, θα ακούσουμε με προσοχή τα επιχειρήματα του "δικού μας" και με κρυφή χαρά θα μονολογήσουμε "καλά τα λέει", "έτσι πες τα" κλπ, ενώ όταν αντιλέγει ο "άλλος", ο "εχθρός", είτε τον ακούμε απλώς ως ένα θόρυβο είτε βράζουμε προκαταβολικά από οργή και ενώ αυτός επιχειρηματολογεί εμείς κατεβάζουμε καντήλια είτε ψάχνουμε αντεπιχειρήματα εκείνη την ώρα που μιλά, χωρίς να έχουμε διάθεση να τον ακούσουμε και να διαμορφώσουμε άποψη και απ' αυτόν, όπως και απ' τον δικό μας.

Έτσι, κάθε συζήτηση -είτε συμμετέχουμε είτε είμαστε απλώς θεατές της- δεν έχει κανέναν αντίκτυπο στην άποψή μας, απλώς διότι έχουμε προσυμφωνήσει με όσα θέλουμε τα οποία και ακούμε, ενώ έχουμε προδιαγράψει διαχωριστική γραμμή με όσα εξαρχής δε θέλουμε να ακούσουμε.


Αποτέλεσμα εικόνας για δογματισμος

Έτσι συνεχίζουμε σώοι στη μακαριότητα της συμφωνίας με τον εαυτό μας.
Και θεωρούμε πως έχουμε και κριτική σκέψη -τρομάρα μας- και πως επιχειρηματολογούμε για τις απόψεις μας.
Γιατί είμαστε απλώς πρόβατα της προδιαμορφωμένης μας άποψης, που τη διαμόρφωσε η οικογένειά μας, ο παππούς που ήταν στο βουνό ή στη θάλασσα ή η γυναίκα μας που είναι διορισμένη εδώ ή εκεί.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου