Πέμπτη, 14 Νοεμβρίου 2013

Να μη γεννήσεις έναν ποιητή!

Dark_Fairytales_by_trinity_77.jpg
 Άκουγα προ ημερών τα "Μαλαματένια λόγια".
Πάει καιρός που δεν τα 'χε πάρει τ' αυτί μου κι έτσι ενθουσιάστηκα ακούγοντάς τα.
Η βελόνα του μυαλού μου κόλλησε κυρίως σε ένα σημείο:
πώς έγινε με τούτο τον αιώνα
και γύρισε καπάκι η ζωή
πώς το 'φεραν η μοίρα και τα χρόνια
να μην ακούσεις έναν ποιητή


 
Και σκέφτηκα: τι θα γινόταν αν "ακούγαμε" έναν ποιητή;
Αν "διαβάζαμε" έναν μουσικό;
Αν "ψηλαφούσαμε" έναν ζωγράφο;


Πόσο διαφορετικός θα ήταν ο κόσμος μας, αλλά κι η χώρα μας, αν αντί για Πέτρο Κωστόπουλο και Nitro, διαβάζαμε Καβάφη και Ρίτσο;
Αν αντί για την εντεχνο-λαϊκο-ποπ Πέγκυ Ζήνα (το "εντεχνο-" διότι κι αυτης της έγραψε τραγούδια ο Μάνος Ελευθερίου...), εμείς -ως κοινωνία- ακούγαμε Θεοδωράκη και Λοΐζο;
Αν αντί για dancing with the stars, παρακολουθούσαμε σπουδαίες ταινίες του διεθνούς κινηματογράφου;
Αν αντί για Σεφερλή και Δελφινάριο, προτιμούσαμε Σαίξπηρ, Φο και Ευριπίδη;

Θα μπορούσε, όμως αυτό να συμβεί;
Γιατί δε συνέβη;

Όταν π.χ. ο Θεοδωράκης κι ο Ρίτσος ήταν ενεργοί, είχαν τη ζωντανή απήχηση σε ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας.
Όταν έκαναν μια τοποθέτηση ο Παλαμάς, ο Σεφέρης ή ο Ψαθάς, αυτή συζητιόταν για ένα μήνα.
Πότε σταμάτησε όμως αυτό;
Μα όταν υπήρξε η ψευδαίσθηση πως δικαιώθηκαν τα οράματά τους!
Αποκαταστάθηκε η δημοκρατία, η ελευθερία και τα λοιπά όμορφα.

Επομένως, από τότε, όποιος μιλούσε για τα παλιά, τα πεθαμένα, ήταν ωραίος και αποδεκτός.
Όποιος, όμως, μιλούσε για τα τρέχοντα, ήταν γραφικός στη καλύτερη, "παλιαδελφή" στη χειρότερη περίπτωση.
Ο Χατζηδάκις, ο "ποιητής" που δεν ακούστηκε, όσο θα 'πρεπε, τις δεκαετίες του '70 και του '80, αντιμετωπίστηκε από την παρηκμασμένη κοινωνία ως "μια παλιαδελφή που 'χε απωθημένα".
Έτσι, με την κυρίαρχη αντίληψη να θεωρεί πως πλέον τα πράγματα είναι καλώς καμωμένα και πως αυτό που "καίει" είναι η αναγνώριση των παρελθόντων αγώνων, αγωνιστών και διανοητών, έπαψαν να γεννιούνται καινούριοι.
Και οι ήδη υπάρχοντες πέρασαν σε μια φάση αναπαραγωγής του παρελθόντος εαυτού τους.



Αλλά γιατί μετά τη δεκαετία του '70 η ελληνική κοινωνία ξέπεσε και δεν άκουγε πια κανένα "ποιητή";
Δεν είναι μόνο πως τους απαρνήθηκε.
Ο ποιητής μιλάει μέσα απ' το έργο του.
Δεν μπορεί να ξεσκεπάσει καμιά θαμμένη αξιοπρέπεια ένας ποιητής που 'ναι "νεκρός".
Και νεκρός είναι ο ποιητής, όχι όταν πεθάνει, αλλά όταν σταματήσει να παράγει καινούριο και δημοφιλές έργο.
Όταν είναι ουσιαστικά ανενεργός.

Πώς μπορείς να ακούσεις ένα νεκρό;
Τι μπορεί να σου πει για το αύριο;
Μπορεί να σε συγκινήσει για το χθες, μα για το αύριο δεν μπορεί να σου μιλήσει.
Ή, κι αν μπορεί να σου μιλήσει, δεν μπορείς εσύ να τον ακούσεις.

Το πρόβλημα της κοινωνίας μας δεν είναι πως δεν ακούμε τους παλιούς μεγάλους μας ποιητές, αλλά πως δεν γεννάμε καινούριους.
Ο Μίκης και ο Ρίτσος ξεσήκωσαν την μεταπολεμική γενιά.
Δεν μπορείς με τα ίδια εργαλεία να ξεσηκώσεις και τη γενιά του διαδικτύου, πενήντα-εξήντα χρόνια μετά.
Δεν μπορείς να σηκώσεις τη δική σου τη γενιά, πατώντας πάνω σε ερημωμένες Μακρονήσους, σε λουλουδιασμένες Πρωτομαγιές και σε νεκρά Πολυτεχνεία.
Αυτά πεθάνανε και οι επετειακοί αγώνες μοιάζουν με νεκρολογίες.
(σ.σ. περισσότερα για το Πολυτεχνείο, αύριο)
Το πρόβλημά μας, λοιπόν, δεν είναι πως δεν ακούμε Θεοδωράκη και Ρίτσο.
Μα πως δε γεννήσαμε, δε γεννάμε καινούριους Μίκηδες και Ρίτσους.

Επομένως, να με συγχωρήσει ο Μάνος Ελευθερίου, αλλά θα του αλλάξω το στίχο:

πώς έγινε με τούτο τον αιώνα
και γύρισε καπάκι η ζωή
πώς το 'φεραν η μοίρα και τα χρόνια
να μη γεννήσεις έναν ποιητή!
 
 

14 σχόλια:

  1. Ο αγώνας για την ελευθερία θα πρέπει να είναι διαρκής. Καθημερινός. Κάπως έτσι θα γεννηθούν και οι ποιητές. Μέσα από τον αγώνα και την εγρήγορση. Σε νωθρούς καιρούς όμως που ζούμε ακόμα και οι ποιητές θάβονται στην βαρεμάρα.
    Καλημέρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτή η παγκόσμια βαρεμάρα έχει αδρανοποιήσει κάθε εν δυνάμει ποιητή.
      Πώς να γράψεις ποίηση και μουσική σε τόσο αντιποιητικούς καιρούς;
      Κι η Μούσα ακόμη νύσταξε και έγειρε για ύπνο...

      Διαγραφή
  2. Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σου Μαζεστίξ.
    Δεν υπάρχουν ποιητές!
    Ποιος να αναμετρηθεί με το Λοίζο, το Χατζιδάκι, Μίκη, Καβάφη και τόσους όμοιους τους;
    Δεν υπάρχουν ποιητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες σήμερα.
    Μεγάλος ο ξεπεσμός!
    Δεν υπάρχει ο Σεφέρης να μιλήσει....
    Ο περισσότερος κόσμος ασχολείται με τα ρούχα, τη ζωή κάποιου τυχάρπαστου!
    Δεν υπάρχει επίπεδο.....
    Με φοβίζει αυτό.

    Καλησπέρα:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν υπάρχει τίποτα σήμερα.
      Δε γεννιούνται πια ποιητές.
      Μόνο μαρκετίστες, επικοινωνιολόγοι, βίζιτες πολυτελείας και οικονομολόγοι.
      Μόνο ό,τι έχει σχέση με τα λεφτά.

      Διαγραφή
  3. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αρχικά συμφωνώ με αρκετά από όσα είπες, αλλά και όσα σχολίασαν τα κορίτσια παραπάνω, Μαρία και Serenata.
    Σίγουρα μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας είναι αδιάφορο και δίχως ουσιαστική γνώση.
    Όμως διαφωνώ στο ότι οι σπουδαίοι ποιητές μας ή οι μεγάλοι συνθέτες μας έχουν νεκρωθεί για τα παιδιά!
    Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι σε θέση να μαγευτούν και από την ποίηση και τη μουσική εξαιρετικών δημιουργών, όταν έχεις τον τρόπο να τα εισάγεις σ' αυτό τον ονειρικό κόσμο!!! Αγάπη, τρόπο και υπομονή θέλει...
    Δεν υποστηρίζω αυτή την άποψη, για να κάνω την έξυπνη, αλλά γιατί είναι η αλήθεια, την οποία έχω βιώσει επανειλλημένα στην εκπαίδευση. Θα μπορούσα να φαίνομαι ρομαντική, και μπορεί και να 'μαι!
    Όταν όμως επηρεάζεται ακόμα και η σκληρή πραγματικότητα των αδιάφορων και των νταήδων ενός σχολείου από στίχους σπουδαίων ποιητών μας ή τη μουσική σημαντικών δημιουργών μας, νομίζω πως κάτι λέει αυτό.
    Ίσως θα ήταν θεμιτό να σταματήσουμε να γκρινιάζουμε και να αναλάβουμε εργασία σοβαρής προσφοράς προς τους νεώτερους, μήπως και σώσουμε τίποτα!!!!
    Και φυσικά δεν είναι δικαιολογία πια αυτό που συνηθίζεται να αναμασάται από πολλούς: "Μα εγώ θα το κάνω; Να το κάνει κάποιος άλλος!"
    Ο καθένας μπορεί να προσφέρει ό,τι περνάει από το χέρι του, μικρό ή μεγάλο,και από όποιο ρόλο έχει αναλάβει, παρά το απόλυτο τίποτα που διαιωνίζει τη χυδαιότητα και το απίστευτο κενό του εγκεφάλου!!!
    Δεν μάθαμε ακόμα πως η μεταφορά ευθύνης από τον έναν στον άλλο μόνο τον φαύλο κύκλο συντηρεί! Τουλάχιστον, όσοι μπορούμε ας μην την μεταφέρουμε αυτή την ευθύνη, γιατί η ανάληψή της και η προσπάθεια θα μας εκπλήξει ευχάριστα!!!
    Γλαύκη

    Υ.Γ.
    Ίσως κατάλαβες, Μαζεστίξ, ότι το παραπάνω κείμενο ήταν η εισαγωγή για το κυρώς θέμα που είναι το υστερόγραφο...
    Μην ξεχνιέσαι, αλλά άρχισε σιγά-σιγά να προετοιμάζεις το έδαφος, γι' αυτό που μπορεί να σε οδηγήσει πολύ παραπέρα από όσα φαντάζεσαι και παράλληλα μπορεί να ωφεληθούν κι άλλοι...
    Ξέρεις πολύ καλά τι εννοώ!!!
    Αφήνουμε τις μετριοπάθειες, λέμε τώρα!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δε μου έφτανε το σεντόνι (μη χαλάω και τις συνήθειες), επανέρχομαι, γιατί είμαι και ξεχασιάρα!!
      Το τραγούδι πάντα εξαιρετικό!
      Πραγματικά μαλαματένια τα λόγια...
      Γλαύκη

      Διαγραφή
    2. Στο παραμύθι "Ο Μάγος του Οζ", υπάρχει ένα λιβάδι με παπαρούνες, που όποιος το διασχίζει αποκοιμιέται μέχρι θανάτου. Αυτό (κι ο μύθος κρύπτει νουν αληθείας) στην σημερινή πραγματικότητα, είναι το λιβάδι του "σύγχρονου, τεχνολογικά εξελιγμένου περιβάλλοντος διαβίωσής μας", που καταχρηστικά και παραπλανητικά ονομάσαμε "σύγχρονο πολιτισμό". Γιατί η έννοια του Πολιτισμού , προϋποθέτει τις συνθήκες εκείνες που θα προάγουν το ανθρώπινο είδος σε μια ανώτερη βαθμίδα εξέλιξης, πλησιέστερα στις έννοιες της Αγάπης και της Αρμονίας, που κάποιοι αρχαίοι φιλόσοφοι πολύ καλύτεροί μας, είχαν ψυχανεμιστεί.
      Αντίθετα, η σύγχρονη, προτεινόμενη ως "εξελιγμένη" διαβίωση, ουσιαστικά αποκοιμίζει κάθε διάθεση ενεργητικής εξέλιξης σε κάθε επίπεδο. Η πλήρης παθητικοποίηση, μας οδηγεί σε πνευματικό θάνατο.
      Με βάση τα παραπάνω, θα συμφωνήσω με την Γλαύκη. Όσοι δεν έχουμε σαπίσει ακόμα εντελώς, έχουμε χρέος να προσπαθούμε να ξυπνάμε την νέα γενιά, από τον λήθαργο και την αποχαύνωση που την απειλεί. Από τα τρυφερά νηπιακά κιόλας χρόνια. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για όλους μας. Οι νέοι Ποιητές, μαραίνονται πριν ανθίσουν, πνιγμένοι στα καταναλωτικά ζιζάνια που (και) εμείς σπείραμε.
      (Για να μην στενοχωριέσαι, Γλαύκη, ότι μόνο εσύ φτιάχνεις σεντόνια. Έκθεση λευκών ειδών του το κάναμε του Αρχηγού!)

      Διαγραφή
    3. Γλαύκη, δεν παραπονιέμαι προς κάποιους "Γιατί ρε δε γίνεστε ποιητές;"
      Μέμφομαι συνολικά την κοινωνία μας (κι εμένα κι εσένα και τους φίλους και τους εδώ και τους εκεί και τους γνωστούς και τους άγνωστους) διότι μέσα στο πλαίσιο που αποδέχθηκε να ζήσει, απεμπόλησε κάθε ιδέα πνευματικής δημιουργίας.
      Για να παραφράσω λόγια ενός μεγάλου ανδρός...:
      "Όλοι μαζί τους φάγαμε" (τους ποιητές)!


      Άννα αυτή ακριβώς η εξελιγμένη διαβίωση δείχνει πως δεν μπορεί να συνδυαστεί ο σύγχρονος κόσμος με την ποίηση όπως την ξέραμε.
      Ποια και πώς είναι, όμως, η ποίηση όπως δεν την ξέρουμε;

      Διαγραφή
  5. Άλλες εποχές Μαζεστίξ, γενιές που διαβήκανε από άλλα μονοπάτια και είναι φυσικό! Ακόμα και αυτή η απογοήτευση που εκφράζεις, χαρακτηρίζει τη γενιά σου. Αλλά, αν το δούμε από μακριά, κάθε γενιά θα ζήσει αυτό που της μέλλεται και που τελικά θα πάρει τη θέση του μέσα στην ιστορία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η γενιά μου ξεπέρασε σε απογοήτευση και τη "γενιά της ήττας" του Αναγνωστάκη και των λοιπών.
      Το θέμα είναι πως αν αύριο μας στείλουν σε κανένα ξερονήσι, εμείς δε θα γράφουμε σπουδαία ποιήματα και τραγούδια, αλλά status στο facebook και το twitter.
      Γιατί πιο πολύ θα μας νοιάζει να ξέρουν οι άλλοι πως θα 'μαστε εκεί, παρά να πλάσουμε με την ψυχή μας νέα σχήματα.

      Διαγραφή
  6. Υποκουλτούρα, Μαζεστίξ, υπήρχε και στην εποχή του Σεφέρη και του Ρίτσου. Μόνο που αυτή χάθηκε όπως της άξιζε στην ιστορική λήθη. Η γενιά μας με τη συνδρομή της ιδιωτικής τηλεόρασης αποθέωσε το τίποτα, το έκανε must, lifestyle. Ίσως γιατί μεγαλώσαμε με την πεποίθηση ότι τα βασικά κοινωνικά αιτήματα ήταν λυμένα από τους προηγούμενους, ότι εμείς θα απολαμβάνουμε μια ζωή τους καρπούς των αγώνων και των κόπων τους. Κι αυτό που μας ήρθε δεν ξέρουμε πως να το διαχειριστούμε κολλημένοι στις παλιές μεθόδους. Πρωτάρηδες στα δύσκολα. Τι ποιητές περίμενες να βγουν; Όχι ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που έχουν να πουν κάτι διαφορετικό, αλλά αυτοί δεν προβάλλονται, χάνονται μες στον οχετό. Και πως να το κάνουμε, από Σεφερλής Σεφέρης δε γίνεσαι!
    Κι οι μεγάλοι ποιητές, αν δε μπορούν να γίνουν σύμβολα ενός νέου αγώνα για δημοκρατία, ισότητα και δικαιοσύνη, μπορούν να γίνουν η βάση για να στηριχτούν οι νέοι, αυτοί που θαρθούν από τις επόμενες γενιές που θα το φάνε όλο το λούκι απ'την αρχή (γιατί θαρθούν το πιστεύω!) και θα εκφράσουν τα σύγχρονα κοινωνικά αιτήματα. Εμείς είμαστε οι ενδιάμεσοι. Υποχρέωσή μας είναι να καλλιεργήσουμε στα παιδιά μας αισθητικό κριτήριο, να μπορούν να ξεχωρίσουν το χρυσάφι απ' τα σκατά.

    Καλημέρα!

    (γνωρίζω έναν νέο ποιητή, αλλά δεν ξέρει να γράφει ακόμη! Χαχα!)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μακάρι η απόσταση απ' το Σεφερλή στο Σεφέρη να ήταν μόνο ένα "λ"..
      Η επανάπαυση κόστισε ακριβά.
      Πράγματι η υποκουλτούρα ήταν πάντοτε ισχυρά παρούσα.
      Με τη διαφορά όμως πως την εποχή του Σεφέρη, η υποκουλτούρα δεν ήταν μόνη της.
      Λειτουργούσε πλάι, παράλληλα και συμπληρωματικά προς την πάμπλουτη πνευματική δημιουργία των μεγάλων ποιητών, μουσικών, διανοητών, επιστημόνων και ζωγράφων.
      Τώρα, εδώ και 50 χρόνια, έχει μείνει σχεδόν μόνη ζωντανή η υποκουλτούρα.
      Το πρόβλημα δεν είναι η Πάολα και ο Παντελίδης.
      Το πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχει Ρίτσος και Χατζηδάκις.

      Διαγραφή