Κυριακή, 3 Νοεμβρίου 2013

"Δισσοί λόγοι": το καλύτερο μάθημα Λογικής



Μετά τη σπουδή της γλώσσας, των μαθηματικών, των φυσικών επιστημών, της μουσικής και των βασικών αρχών της φιλοσοφίας, οι γίγαντες της σκέψης, οι σοφιστές της αρχαίας Αθήνας, θεωρούσαν κορωνίδα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, την επιστήμη της Λογικής και κυρίως τη μέθοδο των "δισσών λόγων".
Τι σημαίνει "δισσοί λόγοι";
Σημαίνει πως για κάθε θέμα υπάρχουν τουλάχιστον δύο απόψεις, αντίθετες, που αναμετρώνται μεταξύ τους και από την αναμέτρηση αυτή μπορεί να βγει νικήτρια η μία ή η άλλη, με βάση όχι απαραίτητα την αλήθεια αλλά την ωφελιμότητά της, ή μπορεί να προκριθεί η σύνθεση των δύο αντίθετων απόψεων.
Αυτό που δίδασκαν λοιπόν οι σοφιστές, και κυρίως οι ρητοροδιδάσκαλοι σοφιστές, στους μαθητές τους ήταν η ικανότητα να επιχειρηματολογούν για το ίδιο θέμα και υπέρ και κατά.
Να επιχειρηματολογούν και για τις δύο αντίθετες απόψεις εξίσου πειστικά και με πάθος να πείσουν για την καθεμία.
Διότι μόνο έτσι θα ήταν ικανοί να αξιολογήσουν σε βάθος κάθε άποψη και να την υποστηρίξουν τελικά ή να την αντικρούσουν.

Νομίζω πως αυτή η μέθοδος εκπαίδευσης είναι μία από τις βασικές κολώνες που λείπουν από το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα και επομένως από τον ευρύτερο δημόσιο λόγο.
Ο καθείς μας καταλαμβάνει θέση σε ένα στρατόπεδο και αντλεί την επιχειρηματολογία του, ως επί το πλείστον, από τη δική του πλευρά.
Ακόμη κι όταν καμιά φορά η άποψή του ξεφεύγει από τα στενά όρια του δικού του στρατοπέδου, πάλι αυτό γίνεται με όρους, φρασεολογία και λογική του στρατοπέδου του.

Προσπαθήστε σε κάποιο θέμα να επιχειρηματολογήσετε με το ίδιο πάθος και υπέρ και κατά!
Όποιος το προσπαθήσει, θα βρει ένα θησαυρό σκέψης που ενδεχομένως να αγνοούσε.
Γιατί κάθε άποψη κρύβει ένα θησαυρό.
Κι αυτός ο θησαυρός βρίσκεται μέσα στο σεντούκι στην άλλη όχθη του ποταμού, το οποίο αν δεν ανοίξει, δε θα το βρει ποτέ.
Θα πρέπει όμως νοητά, έστω και για λίγο, να περάσει στην άλλη όχθη του ποταμού πρώτα για να κατφέρει να το ανοίξει.

Δεν εξασκούμαστε στην πεμπτουσία της Δημοκρατίας, τον διάλογο, αλλά στην έκφραση παράλληλων μονολόγων, απευθυνόμενων σε κοινό που έχει προαπαφασίσει τη θέση του, πριν καν συγκρουστούν μεταξύ τους τα επιχειρήματα.
Μόλις ειπωθεί από κάποιον μια κουβέντα που ξεφεύγει από τα όρια του στρατοπέδου του, τότε συνήθως ακούγεται το "ώστε έτσι, ε; είσαι με τους άλλους! ξεπουλήθηκες κι εσύ!"



Αν σταθεί και αναλύσει απενοχοποιημένα και με ελεύθερη συνείδηση τα πράγματα, τότε ίσως να ξεμπλοκάρει τα τρωτά σημεία της σκέψης του.
Αυτή η στρατοπεδοποίηση είναι και το βασικό τρωτό του αμιγώς ιδεολογικού λόγου.

Δηλαδή, αν συζητείται κάπου π.χ. το θέμα της θανατικής ποινής, σήμερα που ο λόγος είναι στρατευμένος, θα αναγκαστεί ο ομιλητής να διαχωρίσει τη θέση του από την αντίθετη πλευρά.
Αν όμως προσπαθήσει να επιχειρηματολογήσει και υπέρ και κατά της θανατικής ποινής, θα δει πως η κάθε πλευρά έχει μια αποσπασματικότητα στην ανάλυσή της, όταν εξεταστεί μόνη της, χωρίς την παράλληλη απενοχοποιημένη εξέταση της άλλης πλευράς.
Και, το κυριότερο, που αφορά στην ικανότητά του να πείσει τους ακροατές, με το να μην επιχειρηματολογεί υπέρ της άλλης άποψης και αγνοώντας έτσι τη λογική της άλλης πλευράς σε βάθος, αδυνατεί να μιλήσει στη γλώσσα τους, να απαντήσει στους προβληματισμούς τους.
Και επομένως αδυνατεί να πείσει.
(Αυτή είναι, θεωρώ και μεγάλη αδυναμία ή και αρρώστια του πολιτικού λόγου και δη της αριστεράς, που μας ενδιαφέρει και περισσότερο.)

Αν συζητείται κάπου το πολιτειακό θέμα, λαϊκιστί το "ε ρε Παπαδόπουλος που χρειάζεται", αντί να καταφεύγει κανείς σε συναισθηματικές κορώνες απέναντι στους θιασώτες της άλλης άποψης, καλό είναι πρώτα να μάθει να επιχειρηματολογεί υπέρ της άλλης άποψης.
Δηλαδή να επιχειρηματολογήσει κάποιος σε τί βοηθά ένα απολυταρχικό καθεστώς και ποια είναι τα θετικά του.
Μόνο τότε, αναλύοντας με σύνεση τα θετικά και τα αρνητικά του, θα μπορέσει με αποτελεσματικότητα να αναδείξει τις ολέθριες συνέπειες ενός απολυταρχικού καθεστώτος.
Και μόνο τότε ενδεχομένως να μπορέσει να πείσει ή και να προβληματίσει τους εκφραστές της άλλης άποψης.
Γιατί ακολουθώντας τη δική τους συλλογιστική πορεία, μπορεί να τους οδηγήσει εύκολα στα αδιέξοδα της ίδιας της σκέψης τους.
Να οδηγήσει δηλαδή τον αντιδιαλεγόμενο στην "ακραία συνέπεια των θέσεών του" με σκοπό την αποδόμηση ολόκληρης της συλλογιστικής αυτής (διαλεκτική) και την γέννηση εξαρχής μιας άλλης συλλογιστικής πορείας (μαιευτική), στηριγμένης στις λύσεις των αδιεξόδων της προηγούμενης.
Αυτά έκανε ο σοφός Σωκράτης, ο μέγας αντίπαλος των σοφιστών, που όμως είχε τόσα κοινά με αυτούς...



Κάποτε, που λέτε, συζήτησα σε μια παρέα με αρκετές γυναίκες το ζήτημα της εργασίας της γυναίκας.
Εξέφρασα κάποιους προβληματισμούς περί συμβατότητας του μητρικού ρόλου και της εργασίας.
Όλες οι γυναίκες (πλην μιας) ξεσηκώθηκαν εναντίον μου, κατηγορώντας με για μεσαιωνικές αντιλήψεις για ρατσισμό και για... μισογυνισμό, μόνο και μόνο επειδή ανέφερα εύλογους προβληματισμούς και επιχειρήματα, τα οποία όμως έχουν ιστορικά συνδεθεί με το αντίπαλο ιδεολογικό στρατόπεδο.
Τους μίλησα τότε για τους "δισσούς λόγους" και για την απενοχοποίηση της πολύπλευρης έρευνας στη σκέψη. Μάταια όμως.
Μιλούσα εις ώτα μη ακουόντων.

Φαντάζομαι πώς θα ήταν η συζήτησή μας αν είχαμε εκπαιδευτεί όλοι απ' το σχολείο στην ανάπτυξη αντίθετης επιχειρηματολογίας πάνω σ' ένα θέμα, ώστε να εξετάζουμε κάθε θέμα διεξοδικά.
Θα μπορούσαμε να συζητάμε ήρεμα, ώριμα και πολιτισμένα επί οποιουδήποτε θέματος.
Είναι ένα απ' τα κλειδιά της πολιτισμικής προόδου.
Κι εμείς εχουμε κλειστεί απ' έξω.

Δεν κατηγορώ τους υπολοίπους.
Ούτε εγώ είμαι πάντα πιστός στην τακτική των "δισσών λόγων".
Δεν είναι εύκολο να ξερριζώσει κανείς αιώνες φανατισμού από μέσα του.
Αξίζει όμως να προσπαθήσει.



Στο μάθημα της Έκθεσης στο σχολείο μας μάθαινε το Σύστημα να επιχειρηματολογούμε επί μιας άποψης.
Μια άποψη ήταν (και είναι ακόμη) η δεδομένη αλήθεια κι εμείς πρέπει απλώς να επιχειρηματολογήσουμε υπέρ αυτής.
Τυπικώς επιτρεπόταν να υποστηρίξουμε οποιαδήποτε άποψη, αλλά στην πράξη ουδέποτε επιτρεπόταν.
Ο ρόλος μας και η σκέψη μας περιοριζόταν στο καθήκον μας να βρούμε επιχειρήματα να στηρίξουμε μια (συνήθως γλυκανάλατη και ανώδυνη) σκέψη και μόνον αυτήν.
Σα να υπάρχει για κάθε θέμα μια πλευρά.
Ας αναρωτηθούμε τί πολίτες θα προέκυπταν αν μαθαίναμε να επιχειρηματολογούμε πολύπλευρα για κάθε άποψη!
Δεν ξέρω ακριβώς, όμως θα προέκυπταν τουλάχιστον πολίτες με αυτόνομη σκέψη και όχι υπήκοοι δεδομένων σκεπτικών.

Όπως, εξάλλου, έγραψε κι ο Καστοριάδης: «Η δημοκρατία είναι το καθεστώς που βασίζεται στην πολλαπλότητα των απόψεων (δόξαι) και λειτουργεί μέσω αυτής».
Και -προσθέτω εγώ- αν αυτό ισχύει για τη συλλογική ψυχή (δηλ. κοινωνία), τότε πρέπει να ισχύει και για την ατομική ψυχή (πολίτης).
Χρειάζεται δημοκρατία και πολλαπλότητα σκέψης και άποψης στο ίδιο το εσωτερικό του ατόμου-πολίτη.

29 σχόλια:

  1. Έτσι, να πάρουμε τα ίσα μας πάλι!!
    Συγχαρητήρια, θαυμάσια ανάρτηση!!!!
    Ταυτίζομαι απόλυτα!!!
    Το ιδανικό και πώς μπορούμε να το επιτύχουμε...!!

    Είναι κάτι που επιδιώκω να συμβαίνει σε κάθε μαθητική μου ομάδα και μέσα από κάθε μάθημα!!!
    Δύσκολο, αλλά πολύ ενδιαφέρον και για τα παιδιά και για μένα!!
    Χρονοβόρο φυσικά, αλλά αξίζει όσο τίποτε άλλο!!!!

    Κάποτε μου το χρέωσαν συνάδελφοι, λέγοντας μου ότι οι μαθητές μου είχαν άποψη και την εξέφραζαν σε κάθε περίσταση. Οπότε ήταν αναγκασμένοι οι εκπαιδευτικοί να εμπλέκονται σε διάλογο, τον οποίο δεν επιθυμούσαν, καθώς έπρεπε να επιχειρηματολογούν (πράγμα δύσκολο ως και απωθητικό για μερικούς) και με αποτέλεσμα να μην κάνουν το μάθημά τους.
    Δεν κατάλαβαν ποτέ ότι αυτό θα μπορούσε να γίνεται μέσα από το μάθημά τους και ν' αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους τους!!

    Και πάλι μπράβο!!
    Γλαύκη

    Υ.Γ.
    Άντε, πάλι σεντόνι έκανα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται κατεξοχήν στη νομική επιστήμη. Θέματα όπως η θανατική ποινή, η ποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών κλπ έχουν αναλυθεί αρκούντως με επιχειρήματα υπέρ και κατά. Ακόμα και οι δικηγόροι είναι ικανοί να υπερασπίζονται ταυτόχρονα δύο αντίθετες απόψεις ανάλογα με τα συμφέροντα του πελάτη τους και να προβλέπουν τα επιχειρήματα των αντιδικων για να τα αποδομούν. Εδώ μοιάζουν με τους Σοφιστές, γιατί ζητούμενο τους δεν είναι η αλήθεια και το δίκαιο αλλά η νίκη για χάρη του πελάτη. Κάτι ήξερε ο Σωκράτης που τους επέκρινε.
    Γενικά η νομική επιστήμη χρησιμοποιεί τη λογική ως βασικό, αν και όχι μοναδικό, εργαλείο για την ερμηνεία του δικαίου.
    Για το μάθημα της Έκθεσης έχεις απόλυτο δίκιο.

    ΥΓ. Ωραία ανάρτηση! Δεν κάνουμε ένα τέτοιο παιχνίδι;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αν θέλουμε να λαλήσουμε ολωσδιόλου, δεν μένει παρά να κάνουμε αυτό που προτείνεις.
    Εδώ είδαμε και πάθαμε στην πορεία της μιζέριας μας να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα και έρχεσαι τώρα εσύ να μας αποτελειώσεις.

    mbiker

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. mbiker
      Τα πάντα ρει...!!!
      Ποια συμπεράσματα;
      Ίσα ίσα θα έχεις πιο ολοκληρωμένη εικόνα των πραγμάτων και γίνεσαι πιο σοφός μ' αυτόν τον τρόπο!
      Ίσως και πιο υπεύθυνος για τις αποφάσεις και τις δράσεις σου.
      Τα επιχειρήματά σου, λοιπόν!
      Γλαύκη

      Διαγραφή
  4. " πολίτες με αυτόνομη σκέψη και όχι υπήκοοι δεδομένων σκεπτικών"
    χμμμ... Πόσο όμορφο όνειρο!
    Πολύ ενδιαφέρουσα και πολύπλευρη ανάρτηση, Μαζεστίξ.
    Την εκλαμβάνω σαν "σπόρο θετικής σκέψης" και σε ευχαριστώ γι αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ξέρεις τι εφαρμογή έχει αυτό στην παιδαγωγική επιστήμη;
    Πόσο θα έπρεπε οι γονείς να είναι εκπαιδευμένοι σε αυτή την τεχνική....
    Μια από τις "σχολές" που ενστερνίζομαι κι εγώ είναι οι διαπραγματεύσεις με τα παιδιά μας! Η επιχειρηματολογία είναι βασικό εργαλείο. Το να μπορεί να μπει ο γονιός στα παπούτσια του παιδιού βοηθάει σημαντικά στην επικοινωνία και στη σωστή ανατροφή!

    Τι όμορφα θα ήταν η διδασκαλία στα σχολειά μας να βασιζόταν στις τεχνικές των Σοφιστών! Ο δάσκαλος να κυκλοφορεί ανάμεσα στους μαθητές, να διδάσκει χωρίς να διδάσκει, να συνεργάζεται κι όχι να επιβάλλει....

    Κάποτε γνώρισα έναν τέτοιο δάσκαλο!

    Υπέροχη ανάρτηση Μαζεστίξ!
    Καλό βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Γλαύκη, φαίνεται πως πολλοί απ'τους "συναδέλφους" σου (τελοσπάντων) δε βολεύονται από την πιθανότητα οι μαθητές να έχουν κρίση και σιχυρή παρουσία.
    Μάλλον τους προτιμούν όπως θέλει το σύστημα: άβουλους, αμίλητους και ημίτυφλους.
    Έτσι βολεύουν για να κάνουν τη δουλειά και αν μην ενοχλούν.
    Αλλά μετά οι ίδιοι ερχονται και γίνονται επικριτές των μαθητών επειδή δεν ε΄χουν άποψη!


    Σοφία, ως κατ' εξοχήν ρητορική τεχνική, φυσικά κατά πρώτο λόγο χρειάζεται στη νομική επιστήμη αυτή η ικανότητα.
    Όποιος μπορεί να περάσει αυτή τη δοκιμασία με επιτυχία, τότε είναι έτοιμος νομικός.
    Ως προς τη διαμάχη σοφιστών-Σωκράτη, εγώ είμαι κάπου στη μέση.
    Αλλού μου ταιριάζει πιο πολύ ο Σωκράτης κι αλλού οι σοφιστές.

    Αυτό με το παιχνίδι, μπροείς να εξηγήσεις πώς περίπου το εννοείς;
    Διότι ακούγεται ενδιαφέρον.


    Mbiker, δε βλέπωνα καταλήξαμε σε συμπεράσματα.
    Ή ακόμη κι αν καταλήξαμε, νομίζω πως έχουμε πιάσει ταβάνι και πως εν πολλοίς ωθούμαστε από γενικεύσεις κυρίως και όχι τόσο από ορθό λόγο.
    Έχουμε το δίκιο από ηθικής πλευράς, αλλά αναρωτιέμαι κατά πόσο έχουμε επεξεργαστεί με λογική πληρότητα τις θέσεις μας.
    Και τελικα΄είναι θέσεις μας; Έχουμε συμφωνήσει σε μια λύση οι πολλοί;
    Έχουμε αναρωτηθεί αν και πού μπορεί να έχει δίκιο και η άλλη πλευρά;
    Ίσως αν βρούμε αυτά τα σημεία και τα διορθώσουμε, τότε να διορθώσουμε τα δικά μας τρωτά σημεία.


    Άννα, είναι σπόρος θετικής σκέψης, ορμώμενης από θλιβερές διαπιστώσεις.
    Δεν το 'χω ξεχάσει αυτό περί θετικών σκέψεων, μη νομίζεις. Κατάλαβες...
    Απλά το σαββατοκύριακό μου προέκυψε τελικά πιο γεμάτο απ'όσο υπολόγιζα.


    Αριστέα, το πρόβλημά μου με την Παιδαγωγική είναι πως δε θυμάμαι καθόλου τις θεωρίες και τους συντάκτες τους.
    Μόνο εντπυώσεις μου 'χουν μείνει πια στο μυαλό.
    Αυτή τη μέθοδο των διαπραγματεύσεων μου την εφάρμοζε ο απτέρας μου όταν ήμουν μικρός, διότι εκείνος είχε ανέκαθεν τη μανία της επιχειρηματολογίας.
    Και όταν έλεγα κάτι που δεν είχε λογική, με έβαζε να επιχειρηματολογήσω.
    Μου έσπαγε τα νεύρα τότε, αλλά τελικά μου φαίνετια πως μου έκανε καλό.
    Τώρα πια όταν συζητάε δεν μπροούμε να καταλήξουμε κάπου, διότι ε΄χουμε γίνει εξίσου δυνατοί σ'αυτό! Και μια και πάντα διαφωνούμε, οι συζητήσεις είναι άκαρπες...

    Η ιδέα της τάξης (τι άσχημη λέξη) σε μορφή παρέας, όπου ο δάσκαλος περιφέρεται ανάμεσα στους μαθητές και συνομιλεί μαζί τους και ενίοτε τους αφήνει να συνομιλούν μεταξύ τους, είναι πράγματι πολύ ενδιαφέρουσα.
    Αλλά φαίνεταρι πως εμείς έχουμε πολύ πιο προωθημένη και ανήσυχη σκέψη σε σχέση με τους ειδήμονες της πολυθρόνας του υπουργείου.

    Για πες λοιπόν για το δάσκαλό σου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα Μαζεστίξ!
      Πραγματικά η λέξη τάξη για μια ομάδα νέων παιδιών είναι άστοχη! :)
      Ο δάσκαλος ήταν μόλις για μία χρονιά . Στην Ε' δημοτικού. Μετά από τέσσερις τάξεις με μια αυταρχική δασκάλα, που δίδασκε από καθέδρας, με τη βέργα στο χέρι ,έρχεται Αυτός. Που κυκλοφορεί ανάμεσά μας, που περπατά στο διάδρομο και χρειάζεται να γυρίζουμε για να τον παρακολουθήσουμε, που μας βάζει σε κύκλο, μέσα στην τάξη, έξω στη φύση, που ρωτάει, γελάει, λέει ανέκδοτα, Που κάνει πειράματα, που κάνει πειράγματα, που παραδέχεται: Ω δεν το ξέρω αυτό ! Ας το μάθουμε μαζί!
      Που ακούει με προσοχή την άποψή μου και δίνει πάσα και στον πιο ντοπαλό μαθητή και να που όλοι μιλάμε! Όλοι ακουγόμαστε.
      Δεν ξανασυνάντησα τέτοιο δάσκαλο. Δεν ξαναέζησα τόση ομορφιά!
      Αλλά ήταν αρκετό για να αποφασίσω πως στη ζωή ήθελα να του μοιάσω!
      Όταν μεγάλη διάβασα Μπουσκάλια μου θύμισε τόσο τον δικό μου κυρ-Αντρέα!
      Πόσο πιο όμορφος θα ήταν ο κόσμος μας αν ήταν γεμάτος από τρελούς, εμπνευσμένους, δημοκρατικούς δασκάλους!

      Φεύγω συγκινημένη όπως κάθε φορά που τον θυμάμαι!

      Διαγραφή
    2. *που δίδασκε από καθέδρας... μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά!

      Διαγραφή
    3. Καλημέρα Αριστέα! Προφανώς η ατάκα περί "τάξης" δεν ήταν προφανώς διόρθωση σε σένα.
      Ήταν γενικότερος προβληματισμός.
      Έτσι κι αλλιώς αναγκαστικά κι εγώ τον ίδιο όρο χρησιμοποιώ.

      Η ιστορία με το δάσκαλό σου, τον κυρ Αντρέα, θα 'πρεπε να διδάσκεται σαν παράδειγμα "παιδαγωγικού τακτ" στις σχολές παιδαγωγικής.
      Αυτά τα μικρά παραδειγματάκια της καθημερινότητας, της πραγματικότητας δηλαδή και όχι των νεκρών βιβλίων, είναι που αποτελούν τον φάρο για τους υπόλοιπους.
      Η ενεργός συμμετοχή όλων των μαθητών στο μάθημα, ανεξάρτητα από την φυσιή τους συστολή, είναι ένα απ'τα μεγαλύτερα δώρα που μπορεί να κάνει ο δάσκαλος στα παιδιά.
      Επίσης, αυτή η αίσθηση της ομορφιάς, της αισιοδοξίας, με τη διδασκαλία να εναλλάσσεται με το γέλιο, με την αυθεντία να προσγειώνεται οικειοθωλέως με μια ειλικρινή απορία της ίδιας της αυθεντίας, με τον σχηματισμό σε κύκλο αντί για τα ιεραρχικά θρανία... όλα αυτά συνθέτουν το παζλ του δασκάλου όπως θα τον θέλαμε.
      Διότι ο δάσκαλος δεν είναι μεταφορική γνώσης, αλλά μπροστάρης σε μια ομαδική διαδικασία αντίληψης της ζωής, της γνώσης και του κόσμου.

      Ευχαριστώ που το μοιράστηκες μαζί μας.
      Χαιρετισμούς στον κυρ Αντρέα!

      Διαγραφή
    4. :) Να'σαι καλά Μαζεστίξ! Απλά συμφώνησα μαζί σου στον όρο "τάξη"!

      Αναρωτιέμαι γιατί δεν αποφασίζουν περισσότεροι παιδαγωγοί να σπάσουν τα καθιερωμένα.... Αναρωτιέμαι γιατί γίνονται μέρος του συστήματος που και οι ίδιοι κάποτε συχαίνονταν!
      Γιατί κάνουν τη δουλειά τους μηχανικά, γιατί το βλέπουν σαν δουλειά κι όχι σαν προσφορά που αμείβεται κιόλας;

      Καλό βράδυ!

      Διαγραφή
    5. Γιατί αν δε γίνονταν όλα αυτά, Αριστέα μου, δε θα 'χαμε τα χάλια της Ελλάδας του 2013...
      Καλό βράδυ!

      Διαγραφή
  7. Οι σιφιστες υπηρξαν οι πρωτοι διαφωτιστες,αυτοι που μιλησαν για τη σχετικοτητα της αληθειας και τηνιδεα της ανεκτικοτητας στην αλλη αποψη,μια και κανεις δεν μπορει να κατεχει την απολυτη αληθεια.Ηταν πολεμιοι της αυθεντιας και υπερασπιστες της πολυφωνιας.Εμειναν ομως παραμερισμενοι καθως ττα περισσοτερα εργα τους εχουν καταστραφει,αφου ειναι γνωστο οτι το κατεστημενο φοβται την αμφισβητηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ένας φίλος λέει (και το πιστεύει) υπάρχουν δύο απόψεις: η δική μου και η λάθος!
    Παρόμοια νομίζω σκεφτόμαστε και οι περισσότεροι.
    Βέβαια υπάρχουν και αυτοί που δεν διαθέτουν εγκέφαλο που να αναλύει και να τους οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα και αρκούνται στην έτοιμη τροφή που θα βρουν γύρω τους. Θα «διαμορφώσουν» άποψη αναπαράγοντας αυτή που άκουσαν και τους φαντάζει ορθότερη.
    Δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως διαθέτουμε όλοι μας την ικανότητα σκέψης. Όχι ορθολογικής, σκέτης απλής σκέψης. Συνήθως ψάχνουμε να βρούμε στρατόπεδο να στρατοπεδεύσουμε την ανοησία που κουβαλάμε. Οι πλέον ανόητοι είναι και οι πλέον σίγουροι για τη σκέψη τους.
    Θυμάμαι μια φορά ο καθηγητής στην Έκθεση μας είχε πει πως αποδέχεται κάθε «αιρετική» άποψη, αρκεί αυτή να στοιχειοθετείται με επιχειρήματα. Π.χ δεν χρειάζεται η αποταμίευση, αλλά γιατί;
    Τελικά κανένας δεν έγραψε «αιρετικά», βαδίσαμε όλοι την πεπατημένη ψάχνοντας για τον βαθμό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Το να παίξει κάποιος σκάκι με τον εαυτό του, δεν το βλέπω δυνατό για την πλειοψηφία.
    Προυποθέτει βαθειά γνώση του παιχνιδιού, αμεροληψία, φαντασία, ό,τι τέλος πάντων διαθέτουν οι μαίτρ του είδους.
    Το να τοποθετηθεί ο πρώτος τυχόντας νοητικά στην αντίπαλη λογική, να εμβαθύνει στη σκέψη, να φανταστεί τα τυχόν επιχειρήματα και αξιοκρατικά κι αντικειμενικά αναλύοντάς τα να τοποθετηθεί αποστομώνοντας τον εαυτό του σαν στιγμαίο λογικό αντίπαλο, εγώ το βρίσκω τουλάχιστον επικίνδυνο.
    Μιλάτε για συγκεκριμένους φιλόσοφους οι οποίοι κάτι τέτοιο το είχαν αναγάγει σαν τρόπο ζωής, ή και ζούσαν απ αυτό.
    Ομοίως τα λίγα παραδείγματα χαρισματικών δασκάλων, γι αυτό ακριβώς κι είναι και λίγα.
    Δεν φαντάζομαι τον εαυτό μου να σκέφτεται σαν τον Λιαντίνη, γιατί ούτε τις γνώσεις του έχω, ούτε την οξυδέρκειά του, ούτε τον τρόπο σκέψης του.
    Συνεπώς, το να περιμένω από μένα να γίνω τόσο ακέραιος κι αντικειμενικός κριτής, είναι σαν να περιμένω καλλιγραφία απ της μυλωνούς τον κώλο.
    Με το συμπάθειο, λεβέντες ( και κούκλες, ε;), αλλά μάλλον έχετε μια ρομαντική εικόνα του τι είναι αυτή η απαίσια πλέμπα που η γενικότερη αριστερά κολακεύει ονομάζοντάς την λαό.
    Κι εσείς θέλετε και να φιλοσοφήσει. Σοφιστικά. Πάτε πέστε το σ αυτούς που γεμίσανε τα σούπερ μάρκετ κυριακάτικα.

    mbiker

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Όταν η μικρή μου έκανε μεταπτυχιακά στην Ολλανδία, της ζήτησαν να επιχειρηματολογήσει υπέρ των μεταλλαγμένων, αν και γνώριζαν πως ήταν φανατικά εναντίον!
    Στην αρχή την έπιασαν τα νεύρα της, μετά απελπισία και τελικά αποφάσισε να ετοιμάσει την αγόρευσή της, η οποία ήταν τόσο καλή, ώστε όλοι πίστεψαν πως ήταν υπέρμαχος των μεταλλαγμένων!
    Αν διδασκόμασταν αυτή τη μέθοδο στο σχολείο, τότε σίγουρα θα είμασταν πιο νηφάλιοι και ελάχιστα φωνακλάδες συζητητές.
    Καλή σου νύχτα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Δεν ξερω, ποιος ειναι ο λογος..που δυσκολευομαι ΠΟΛΥ να μπω στο ιστολογιο σου φιλε..
    Και μαλιστα σε μια εποχη..Φαινεται βαρυσημαντη,για τη σκεψη σου...
    Συνηθως "παγωνουν" τα παντα..Και πρεπει να κλεισω το ΛΑΠΙΤΟΠΙ....
    Αλλα σημερα, τα καταφερα...Εχω να ειπω,οτι ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ δυστυχως, συμφωνω με τον ΜΒΙΚΕΡ...
    Ο Σοφισμος, ειναι ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ οταν διδασκεται,ΣΚΕΤΟΣ και αποτομα..Ειναι αναγκαιο να μαθεις να οδηγεις ΠΟΔΗΛΑΤΟ..Πριν παρεις την ΝΤΑΛΙΚΑ στα χερια σου...!!
    Ουτε και οι δασκαλοι θα ειχαν την ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ να το διδαξουν αυτο...Ουτε και οι μαθητες, να το παρακολουθησουν...
    ΑΣΕ που ειναι...Αντιχρηστιανικο...!!!..[Σκεψου να επιχειρηματολογουν τα παιδια..Υπερ της Αθειας...
    Υπερ της..Πορνειας....
    Υπερ της παιδεραστιας....
    Υπερ της βιας, στους δρομους....
    Υπερ της..Εξαλειψης των "ανικανων προς εργασιαν"

    Γι αυτο λοιπον..Θα διαφωνησω μαζι σου.....!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Βάσω, πολύ φοβάμαι πως τα περισσότερα και σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής γρραμματείας δεν έχουν διασωθεί και πως έχει μείνει ένα μικρό μέρος, το οποίο στο μεγαλύτερο μέρος του θεωρήθηκε ως ανώδυνο, γι'αυτό και δεν καταστράφηκε από τους εκάστοτε "βαρβάρους", Έλληνες ή ξένους.

    Η σοφιστική είναι η κορωνίδα της αρχαιοελληνικής σκέψης, αλλά έχει πολύ περιορισμένη διάδοση στο σύγχρονο κόσμο.
    Τα ιερατεία πάντοτε στέκονταν πολύ πιο φιλικά προς π.χ. τον Πλάτωνα που μιλούσε για ορατά και αόρατα και, έτσι διαστρεβλωνόμενος, μπορούσε ακόμη και να εξυπηρετήσει τη θεολογική σκέψη.


    Πέτρο, κατ' αρχάς να σ'ευχαριστήσω που με θεωρείς φίλο σου!
    χαχα κι εγώ το λέω αυτό!

    Όπως θα γνωρίζεις, η βάση της βεβαιότητας είναι η ηλιθιότητα.
    Επομένως, όσο πιο βέβαιος είναι κανείς για όσα λέει, τόσο πιο πιθανο είναι να πλησιάζει προς την ηλιθιότητα.

    Όσο για τον καθηγητή της Έκθεσης, διαπιστωτικά θα σου πω ότι όλοι οι καθηγητές το λένε αυτό, δηλαδή ότι οι μαθητές είναι ελέυθεροι ακόμη και να διαφωνήσουν με την κρατούσα άποψη αρκεί να το κάνουν με λογικά επιχειρήματα (είναι πολύ must), αλλά στην ουσία ελάχιστοι το εννοούν.
    Διότι, αυτοί που το εννοούν πράγματι και δεν το λένε απλά για να το πουν, θα προσπαθήσουν να δώσουν και ένα δρόμο, μια έναρξη σκέψης για την αντίθετη άποψη, βοηθώντας έτσι τους μαθητές που ρέπουν προς τα κει, να βασίσουν και να ξεκινήσουν κάπως το συλλογισμό τους.
    Βέβαια, απ'την άλλη πλευρά και οι μαθητές, εκπαιδευμένοι επί 12ετία να παπαγαλίζουν και να δρομολογούν στη σκέψη τους μέσα σε δεδομένα "κανάλια σκέψης", όταν καμιά φορά τους δοθεί η δυνατότητα και η ελευθερία να τοποθετηθούν όπως αυτοί θέλουν, δεν μπροούν να διαχειριστούν αυτήν την ελευθερία και επιστρέφουν στην ασφάλεια της τυποποιημένης σκέψης και άποψης.


    Mbiker, εδώ θα πάρω τη θέση του Σωκράτη, πως δε χρειάζεται να έχεις ιδιαίτερες γνώσεις για να αναζητήσεις την αλήθεια. Ο καθένας είναι ικανός, αρκεί να το θέλει, να το κάνει.
    Όπως έλεγε κι ο Σωκράτης, λοιπόν, -κι εγώ συμφωνώ- η αλήθεια βρίσκεται μέσα στον καθένα και αυτό που χρειάζεται είναι κάποιος να τον οδηγήσει στο να την βρει. Και αυτο επιτυγχάνεται με τη διαλεκτική και τη μαιευτική.
    Δηλαδή η γνώση δεν είναι τόσο ζήτημα μελέτης, όσο ζήτημα αποτελεσματικής ενδοσκόπησης.
    Επομένως δεν είναι αναγκαίο να είναι κανείς "μορφωμένος", που λέμε, για να μπορέσει να παίξει λόγο-αντίλογο με τον εαυτό του, αλλά πρέπει να του έχει προσφεθρεί αυτή η γνώση και η δυνατότητα απ'το σχολείο, ώστε να μπορεί να την εξασκεί εφ'όρου ζωής.
    Δε θα το έλεγα ρομαντικό. Θα το έλεγα απλώς δύσκολο.
    Αλλά θεωρώ ότι μπορεί να γίνει πράξη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Λωτοφάγε, στο μεταπτυχιακό της Ολλανδίας μάλλον το έπιασαν το νόημα!
    Έτσι διαπλάθονται μελλοντικοί επιστήμονες.
    Η επιστήμη προϋποθέτει αμφίπλευρη (για να μην πω πολύπλευρη) αναζήτηση κάθε έννοιας και φαινομένου.
    Και φυσικά απροκατάληπτη έρευνα, χωρίς ταμπου. και αγκυλώσεις.
    Το θέμα είναι όπου οδηγηθείς, να οδηγηθείς με βάση τη λογική.
    Σε αρκετά ξένα πανεπιστήμια αποδέχονται αυτές τις μεθόδους.
    Στα ελληνικά;


    Μαχαίρη, τα τεχνικά προβλήματα είναι τα μόνα που δεν μπορώ να δώσω την παραμικρή βοήθεια!
    Είμαι τεχνολογικά αναλφάβητος...
    :-)

    Δράττομαι της ευκαιρίας της διαφωνίας σου, να πω κάτι που ξέχασα να το πω στην ανάρτηση. Και θεώρησέ το ως απάντηση στον προβληματισμό σου.
    Στο σχολείο διαδασκόμαστε π.χ. τα θετικά της δημοκρατίας και τα αρνητικα΄της δικτατορίας.
    Έτσι, δίδεται ως δεδομένη άποψη προς αποστήθιση και άνευ κριτικής αποδοχή ότι είναι καλό να έχουμε δημοκρατία.
    Αν ενα μαθητή που θα το πει αυτό τον ρωτήσεις "γιατί είναι καλύτερη η δημοκρατία;" ή θα εισπράξεις τη σιωπή του ως απάντηση ή στην καλύτερη περίπτωση θα σου αναφέρει κάποιες γενικούρες του στυλ "επειδή αποφασίζει ο λαός".
    Αν εσύ τον ρωτήεις "και γιατί είναι δίκαιο να αποφασίζει ο λαός; Και τι γίνεται όταν ο λαός καλείται να αποφασίσει σε ζητήματα που χρειάζονται ειδική γνώση; Και τι συμπέρασμα βγαίνει από τραγικές αποφάσεις που έχουν λάβει κατά καιρούς οι λαοί σε δημοκρατίες;" και άλλα τέτοια σχετικά ερωτήματα, δε θα μπορεί να σου απαντήσει. (το 'χω δοκιμάσει)

    Διότι απλά δε γνωρίζει να απαντήσει. Διότι του προσφέρθηκε/υποδείχθηκε ως "καλό" (σαν τα παιδάκια τα 3χρονα) χωρίς να του δοθεί η δυνατότητα να στοχαστεί επ'αυτού.
    Έτσι λοιπόν, αν θέλεις να καθοδηγήσεις τη σκέψη του στο ότι "καλύτερη είναι η δικτατορία", μπορείς να το κάνεις πανεύκολα.
    Διότι δεν έχει οπλιστεί, δεν ε΄χει ενστερνιστεί τα επιχειρήματα.
    Πώς να ενστερνιστείς τα επιχιερήματα, άλλωστε, αν δεν κληθείς να τα ανακαλύψεις μόνος σου.
    Και αυτό γίνεται όταν προσπαθήσεις να επιχειρηματολογήσεις και εναντίον της, ώστε να βρεις τα δύνατα σημεία της, αλλά και τα δυνατά της.
    Και φυσικά έτσι θα βρεις και τα αδύνατα και τα δυνατά σημεία των άλλων πολιτευμάτων.
    Ό,τι κάποιος δεν το ανακαλύψει μόνος του, κατάανόνα δεν το ενστερνίζεται.
    Η υπαγορευμένη άποψη γίνεται απλώς μια θλιβερή επωδός.

    Διότι μην έχοντας υποβάλει το πολιτειακό ζήτημα σε διαλεκτική έρευνα, είναι εύκολος στόχος για οποιονδήποτε θέλει να τον πάει και να τον φέρει όπου θέλει.
    Έτσι γιγαντώθηκε το αντιδημοκρατικό ρεύμα και το "ε ρε Παπαδόπουλος που μας χρειάζεται". Διότι η σχέση "Δημορατία=καλό/ Δικτατορία=κακό" δόθηκε στους μαθητές ως έτοιμη τροφή και ουδέποτε ως θέμα για συζήτηση, ούτως ώστε να ανακαλύψουν μόνοι τους οι μαθητές την αξία της δημοκρατίας έναντι των άλλων πολιτευμάτων. Και όταν την ανακαλύψουν μόνοι τους, τότε το αποτέλεσμα της σκέψςη αυτό, όντας δικό τους, θα είναι σταθερό, με γερά θεμέλια και ισχυρό έναντι των επίδοξων διαστρεβλωτών.
    Σήμερα που η κριτική σκέψη είναι είδος προς εξαφάνιση στα σχολεία, είναι εύκολο να παρασυρθεί ο κάθε μαθητής από λογικοφανείς παραλογισμούς.
    Οι "δισσοί λόγοι" είναι το όργανο αυτής της σκέψης.

    Ομοίως και στα άλλα ζητήματα.
    Θανατική ποινή, εκτρώσεις, διαχείριση ατόμων με αναπηρία, πορνεία κλπ.
    Με το να μην αναλύουν και την αντίθετη άποψη, τελικά οι μαθητές, όταν ενηλικιωθούν, συμμερίζονται την κρατουσα άποψη;
    Ή μήπως στην πρώτη ευκαιρία αρχίζουν να ασχημονούν;
    Αν έβλεπαν κάθε ζήτημα από κάθε πλευρά, θα οδηγούνταν από μόνοι τους και με βάση τη λογική σε λογικά συμπεράσματα.
    Δε φοβάμαι την αναζήτηση. Το "πίστευε και μη ερεύνα" φοβάμαι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Bρε Αρχηγε...Ποιος λεει τ αντιθετο...
    Αλλα εχω φιλο και τον..ΑΠΟΥΡΩ...[VAD]..Που ειπε ενα ποιμα ο δασκαλος...Και τα παιδια τονε πηρανε στο.."ψιλο"
    Γυρευε τι θα γενει..ν τους βαλεις, να συζητησουν για το πολιτειακο...!!!
    Θα πεσουνε καρεκλιες...!!
    Και εσυ θα καρφωθεις, οτι στηριζεις τη διχονοια στην ταξη....
    Δεν γινονται αυτα ΑΠΟΤΟΜΑ...
    Θελει πρωτα ΠΟΛΛΑ σταδια...Εκπαιδευτικης διαδικασιας,για να καταληξει το πραμμα εκει...Και πολυ χρονο...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ πως αυτά πρέπει να γίνουν σιγά-σιγά και με συνολικό σχέδιο, διότι΄μια αποσπασματική εφαρμογή τέτοιων μεθόδων ενδεχομένως να μην είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα.

      Αλήθεια τι είναι ο ΑΠΟΥΡΩ {VAD}???
      Μάλλον κάτι εννοείς, αλλά δεν το 'πιασα.
      (είναι και βράδυ, έχω πιει και δυο μπυρίτσες...)

      Διαγραφή
  15. Μαζεστίξ, μου επιτρέπεις να σε διαφωτίσω εγώ με ένα ΚΛΙΚ ;;
    Δεν είναι ότι θέλω να σε βάλω σε τάξη (:-) ), μην γκρινιάξεις, είναι που εγώ έπινα τσίπουρο, που όπως φαίνεται καθαρίζει το μυαλό, όχι όπως η μπύρα :-D
    Φιλάκια καλέ!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Άννα.
      Πάλι δεν κατάλαβα.
      Μπορείς να με διαφωτίσεις λίιιγο περισσότερο;

      Διαγραφή
    2. Η λέξη ΚΛΙΚ είναι σύνδεσμος, που σε οδηγεί στο blog του εξαιρετικού δασκαλου VAD / ΑΠΟΥΡΩ. Μήπως στον υπολογιστή σου ο σύνδεσμος δεν βγαίνει με άλλο χρώμα;
      Ελπίζω τώρα να φωτίστηκες.
      Αν ναι, θέλω μαντινάδα ! :·)

      Διαγραφή
    3. Για ξύπνιο κι αν εθέλησα όλοι να μ' επαιρνούνε,
      μια μέρα πάντα εθάρρουνα πως θα μ'αντιληφθούνε!
      Με ζύγωξαν οι έννοιες μου, που τρέχουν μπρος και πάνε
      κι ο γρόθος πάλε δε γροικώ ορθά σα μου μιλάνε!

      Διαγραφή
  16. Άσε τις έννοιες, Μαζεστίξ,
    μα κείνες δεν τελειώνουν.
    Με φίλους και καλό μεζέ,
    τα βάσανα μερώνουν.
    Για τσούγκρισε με τσικουδιά,
    μαθές, αντί για μπύρα
    και οι ιδέες θά'ρθουνε
    ξανά στο νου πλημμύρα!

    (αλλά... γρόθος;; βρε Αρχηγέ;;;)
    Φιλιά στέλνω πάνω από το Αιγαίο (με επιστροφή;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τι να κάνω;
      Ένα μυαλό χειμώνα-καλοκαίρι...

      (φυσικά επιστρέφονται)

      Διαγραφή
  17. Ένα καλό μάθημα λογικής δεν είναι να αναλογιστούμε πού κάνουμε λάθος επί 40 χρόνια; Πού κάνει λάθος το κράτος μας επί 190 χρόνια; Εννοείται, χωρίς προαπαιτούμενα, αστερίσκους και υποσημειώσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή