Τετάρτη, 14 Αυγούστου 2013

Οι αγαπημένες μας αρχαίες τραγωδίες


Κάθε καλοκαίρι οι θίασοι περιοδεύουν ανά την Ελλάδα στα ανοιχτά καλοκαιρινά θέατρα που βρίσκονται σε κάθε πόλη και σε πολλά χωριά για να παρουσιάσουν θεατρικές παραστάσεις.
Τη μερίδα του λέοντος στις προτιμήσεις θιάσων και κοινού κατέχουν οι αρχαίες τραγωδίες, το απαύγασμα της σοφίας της αρχαίας Ελλάδας.

Θα ήθελα να πει καθένας σας τη γνώμη του σχετικά με την καλύτερη τραγωδία που έχει παρακολουθήσει ή διαβάσει.
Μέχρι να σκεφτείτε, θα σας πω εγώ τις εντυπώσεις μου από ορισμένες απ' αυτές.

Πριν σας παρουσιάσω με τη δική μου ματιά κάποιες απ'τις κορυφαίες σωζόμενες αρχαίες τραγωδίες, να σας δηλώσω ότι από τους τρεις σπουδαίους τραγικούς ποιητές, έχω μια... αδυναμία στο νεώτερο, τον Ευριπίδη.
Τον "τραγικώτερο τῶν ποιητῶν" όπως τον αποκαλούσαν, επειδή συνήθιζε στα έργα του να παρουσιάζει ακραίες δραματικές καταστάσεις, ορισμένες φορές και φρικαλέες. Τον "ἁπό σκηνῆς φιλόσοφον", που φιλοσοφούσε μέσα απ' τις στιχομυθίες των αρχαίων ηρώων.

Αλλά ας ξεκινήσω πρώτα απ' τα καλύτερα έργα των άλλων δύο τραγικών ποιητών.


Αντιγόνη


Η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι το κατ' εξοχήν αντικαθεστωτικό έργο της αρχαίας γραμματείας.
Τα αδέλφια της Αντιγόνης, ο Ετεοκλής κι ο Πολυνείκης, μαχόμενοι για το θρόνο, αλληλοεξοντώνονται και τα σκήπτρα αναλαμβάνει ο σκληρός Κρέων, ο οποίος διατάζει να μείνει άταφο το νεκρό σώμα του Πολυνείκη και απειλεί πως όποιος επιχειρήσει να παραβεί τη διαταγή του θα θανατωθεί άμεσα.
Η Αντιγόνη έρχεται αντιμέτωπη με το δίλημμα ανάμεσα στον κρατικο νόμο και τον ηθικό νόμο.
Ποιον απ' τους δύο ν' ακολουθήσει;
Η αδελφή της, Ισμήνη, επιλέγει -έστω και με μαύρη, κατάμαυρη καρδιά- να υπακούσει στον κρατικό νόμο. Θέλει πολύ να θάψει τον αδερφό της, αλλά φοβάται την τιμωρία.
Αισθάνεται αδύναμη να αντισταθεί στον κρατικό νόμο.
Η Αντιγόνη, αντιθέτως, αν και φοβάται κι αυτή, επιλέγει τελικά το δρόμο της σύγκρουσης μέχρις εσχάτων και παραβαίνει τις εντολές της εξουσίας και επιχειρεί να θάψει τον αδερφό της.
Οι συνέπειες είναι ολέθριες και για την ίδια που επιλέγει τη σύγκρουση με το καθεστώς, αλλά και για το ίδιο το καθεστώς και τους εκπροσώπους του, καθώς όλοι οδηγούνται σε ένα τραγικό και άδοξο τέλος.
Ο επαναστατημένος άνθρωπος, άλλωστε, όπως η Αντιγόνη, έχει πλήρη επίγνωση του επικίνδυνου χαρακτήρα της επιλογής του και αντιμετωπίζει τον κίνδυνο όρθιος. Κατάματα.


Οιδίπους Τύραννος



Η τραγωδία που έδωσε αφορμή στον Φρόϋντ να εντοπίσει το "οιδιπόδειο σύμπλεγμα" στο υποσυνείδητο των ανθρώπων.
Μια τραγωδία χρωματισμένη με τα μαλανά χρώματα της αέναης πάλης ενάντια στη Μοίρα, η οποία όμως πάντοτε νικά στο τέλος.
Ο Οιδίποδας γεννιέται με έναν αλλόκοτο χρησμό για το μέλλον του: θα φονεύσει τον πατέρα του και θα παντρευτεί τη μητέρα του!
Ο πατέρας του έντρομος αφήνει έκθετο το νεογέννητο βρέφος στον Κιθαιρώνα.
Τελικώς το βρέφος καταλήγει να μεγαλώσει στο βασίλειο της Κορίνθου, αλλά μόλις μαθαίνει το χρησμό φεύγει φοβούμενος μήπως διαπράξει αυτές τις άνομες οράξεις, νομίζοντας πως οι γονείς του είναι οι βασιλείς της Κορίνθου!
Περιπλανώμενος, συναντά τον πραγματικό του πατέρα στο δρόμο, χωρίς να τον γνωρίζει και τον σκοτώνει.
Στη συνέχεια συναντά και παντρέυεται την Ιοκάστη, δίχως να γνωρίζει ότι είναι μητέρα του!
Ο Οιδίποδας αυτοτιμωρείται με τύφλωση, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την -έστω και ακούσια- ανομία του.


Ευμενίδες



Αν και ο Αισχύλος δεν μου πολυαρέσει γενικώς, εντούτοις το συγκεκριμένο είναι ένα πολύ ενδιαφέρον και πρωτότυπο έργο.
Ο Ορέστης, μετά το φόνο της μητέρας του Κλυταιμήστρας, καταδιώκεται από τις Ερινύες, τις θεοποιημένες τύψεις, σα να λέμε. Οι φοβερές αυτές θεότητες (κατ' ευφημισμόν ονομάζονται και Ευμενίδες) δεν ησυχάζουν αν δεν τιμωρήσουν μέχρι τέλους τον άνθρωπο που έκανε τη χειρότερη πράξη που μπορεί να κάνει άνθρωπος: να σκοτώσει τη μητέρα του.
Ο Ορέστης εξουθενωμένος καταφέυγει στην Αθηνά και της ζητά τουλάχιστον να δικαστεί για το έγκλημά του.
Η Αθηνά αποδέχεται το αίτημα του Ορέστη και έτσι αρχίζει η δίκη με τις Ερινύες κατηγόρους και τον Ορέστη να απολογείται.

Ακολουθεί μια δικαστική μάχη ανάμεσα στις δύο πλευρές, με τις Ερινύες να επιχειρηματολογούν υπέρ της τιμωρίας του έσχατου των εγκλημάτων, της μητροκτονίας, και τον Ορέστη να αποδέχεται μεν τον φοβερό χαρακτήρα της ρπάξης του, αλλά να επιχειρηματολογεί προσπαθώντας να εξηγήσει πως αυτός ο φόνος είχε και τα χαρακτηριστικά απόδοσης δικαιοσύνης, καθώς η μητέρα του είχε εξαπατήσει, απατήσει και σκοτώσει τον πατέρα του. Επομένως όποια επιλογή και αν έκανε, θα οδηγούνταν στην ατιμία, είτε απέναντι στον απτέρα του είτε απέναντι στη μητέρα του.
Το δικαστήριο αναγνωρίζει τα ελαφρυντικά στον κατηγορούμενο (πολύ... "μπροστά" οι αρχαίοι!) και με ισοψηφία αθωωτικών και καταδικαστικών ψήφων (με τη ζυγαριά να γέρνει προς το μέρος της αθωτικής θεϊκής βούλησης), ο Ορέστης αθωώνεται.
Η οριακή αθώωσή του με ισοψηφία (σα να λέμε "λόγω αμφιβολιών και προτέρου εντίμου βίου") καταδεικνύει πως παρά τον χαρακτήρα απόδοσης δικαίου που ενδέχεται κάποιες φορές να έχει, μια αισχρή πράξη, όπως π.χ. η μητροκτονία, ποτέ δεν μπορεί να δικαιολογείται και να βρίσκει πανηγυρική δικαίωση και για κανένα λόγο.
Και η αναγνώριση και του δίκιου των Ευμενίδων είναι ενδεικτική της αναπόφευκτης ψυχικής και κοινωνικής τιμωρίας, την οποία υφίσταται ο διατελέσας κάποιαν άνομη πράξη.


Τρωάδες


Το έργο αυτό του Ευριπίδη είναι το πλέον αντιπολεμικό της αρχαίας γραμματείας.
Αν και η ιστορία διαδραματίζεται στην Τροία, εντούτοις καμία σπουδαία μάχη δεν περιγράφεται, κανένα ανδραγάθημα κανενός σπουδαίου ήρωα.
Έτσι κι αλλιώς, ο Ευριπίδης διακατεχόταν από ένα έντονα αντιηρωικό πνεύμα. Ήταν ορθολογιστής ως το... κόκκαλο!
Η πλοκή του έργου αυτού είναι ιδιαιτέρως απλή (όπως συνήθιζε ο Ευρ. άλλωστε), αλλά η εκ πρώτης όψεως αδυναμία αυτή υποκαθίσταται από τα υψηλά νοήματα του έργου και από τα αλλεπάλληλα γνωμικά που περιέχει.
Δε χαρακτηρίστηκε άλλωστε τυχαία ο "από σκηνής φιλόσοφος"!

Το σκηνικό λοιπόν στήνεται έξω απ'τα τείχη της Τροίας, όπου μόλις έχει τελειώσει ο δεκαετής πόλεμος με νικητές τους Αχαιούς, οι οποίοι, ως νικητές, παρασέρνονται σε πράξεις που αντιβαίνουν στις αξίες του ανθρώπινου πολιτισμού.
Φόνοι αμάχων, βιασμοί, λεηλασίες των Αχαιών έναντι των γυναικών, των γερόντων και των παιδιών που απέμειναν στην Τροία.
Κεντρικό πρόσωπο η Εκάβη, μάνα του πρωτοπαλλήκαρου της Τροίας, Έκτορα, και απερχόμενη βασίλισσα της πόλης.
Η μια της κόρη, η Κασσάνδρα ετοιμάζεται να ακολουθήσει ως δούλα τον Αγαμέμνονα και μες στην μαγική της έκσταση προαναγγέλλει τα δεινά που θα βρουν τους Αχαιούς, παράλληλα και με τον δικό της θάνατο.
Η άλλη της κόρη, η Ανδρομάχη, γυναίκα του Έκτορα, ετοιμάζεται να ακολουθήσει ως δούλα το γιο του φονιά του άντρα της, το γιο του Αχιλλέα δηλαδή, το Νεοπτόλεμο.
Και η νύφη της, η αιτία του πολέμου, η Ελένη, στέκει μπροστά στην Εκάβη ατάραχη και ρίχνει τις ευθύνες σε όλους τους άλλους πλην της ίδιας!

Το δράμα κορυφώνεται όταν οι Αχαιοί, κατόπιν ιδέας του Οδυσσέα, αποφασίζουν να φονεύσουν και το παιδί του Έκτορα, που ήταν ακόμη βρέφος, τον Αστυάνακτα.
Τόσο πολύ φοβούνταν την εκδίκηση, ώστε θέλησαν να διαγράψουν πλήρως αυτή τη γενιά του Πριάμου.
Και μάλιστα απειλούσαν τις Τρωαδίτισσες πως, αν αντισταθούν, θα αφήσουν άταφο το βρέφος!
Η ανίερη αυτή πράξη τους όμως προανήγγειλε και τα δεινά που θα έβρισκαν οι Αχαιοί στην προσπάθειά τους να επιστρέψουν σπίτια τους.
Διότι ακόμη κι η θεά Αθηνά που μέχρι πρότινος τους στήριζε, πλέον τους γυρνά κι αυτή την πλάτη και σχεδιάζει μαζί με τον Ποσειδώνα την εξόντωση των Αχαιών.

(εδώ η κινηματογραφική εκδοχή των Τρωάδων)

Ο Ευριπίδης συνθέτει αυτό το έργο την περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν μάλιστα η Αθήνα ετοιμαζόταν να ξεκινήσει την αμφιλεγόμενη σικελικη εκστρατεία που συναντούσε ήδη πολλές αντιδράσεις στο εσωτερικό της, οι οποίες βέβαια αργότερα επιβεβαιώθηκαν με την καταστροφή που υπέστησαν και την αυτομόληση του πρωταίτιού της, του Αλκιβιάδη.
Ο Ευριπίδης έχει ήδη καταλάβει και θέλει να μεταφέρει στους συμπολίτες του το συμπέρασμα πως οι πόλεμοι δε γίνονται για κανένα ανώτερο ιδεώδες, αλλά για το συμφέρον και τη ματαιοδοξία των αρχόντων.
Και κυρίως ότι στον πόλεμο δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Ακόμη και οι νικητές βιώνουν τόσες συμφορές που είναι κι αυτοί σαν ηττημένοι!
Επίσης δείχνει την αγριότητα και τη βαρβαρότητα στην οποία οδηγεί ο πόλεμος τους ανθρώπους. Ακόμη και πολιτισμένοι λαοί, μέσα στη δίνη του πολέμου μετατρέπονται σε αγρίους και βαρβάρους που είναι έτοιμοι να διαπράξουν ακόμη και τις ανοσιότερες πράξεις, είτε από απληστία είτε από εκδικητική τύφλωση.

Επίσης, εντύπωση προξενεί το γεγονός πως ο Ευριπίδης, συνεχίζοντας την ομηρική παράδοση, δεν παίρνει το μέρος των "δικών" του προγόνων, δηλ. των Αχαιών, καθώς θεωρεί δίκαιη την καταστροφή τους, αφού προέβησαν σε τέτοιες ανομίες.
Ο Ευριπίδης δηλαδή δε θεωρεί αληθές το εθνικό, αλλά εθνικό το αληθές.
Δυστυχώς ο Ευριπίδης δεν εισακούστηκε και η Αθήνα των ημερών του οδηγήθηκε σε καταστροφικούς πολέμους.
Δυστυχώς δεν εισακούγεται ούτε σήμερα ο Ευριπίδης και η έκκλησή του για ορθολογικη αντιμετώπιση των προβλημάτων. Σήμερα που οι ιαχές αλληλοεξόντωσης εντός ή εκτός των συνόρων καλύπτουν την ησυχία της ψύχραιμης σκέψης.




Βάκχες


Ένα χρόνο πριν πεθάνει, ο Ευριπίδης επιλέγει να καταπιαστεί για πρώτη φορά με τη λατρεία του Διονύσου, η οποία ήταν και η βάση της δημιουργίας του αρχαίου θεάτρου.
Αν και είχε φανερά αγνωστικιστικά στοιχεία στη σκέψη του, ο Ευριπίδης λίγο πριν το τέλος του, εμφανίζει μεταφυσικές ανησυχίες.
Καταφτάνει λοιπόν στη Θήβα ο θεός Διόνυσος για να μεταφέρει κι εκεί τη διονυσιακή λατρεία, η οποία είχε ανατολική προέλευση.
Η συντηρητική κοινωνία ανθίσταται στα νέα έθιμα, αλλά ο θεός Διόνυσος μαγεύει τις γυναίκες της πόλης με την "ιερή τρέλα" του και τις κάνει Μαινάδες, ιέρειες της βακχικής λατρείας.
Μεταξύ αυτών και η μητέρα του υπερσυντηρητικού βασιλιά της Θήβας, Πενθέα.
Ο Πενθέας ανάγει σε σκοπό της ζωής του την καταπολέμηση των "καινών αυτών δαιμονίων" για την πόλη και αρχίζει την καταδίωξη της βακχικής λατρείας, που οδηγούσε τους ακολούθους του νέου θεού να συμμετέχουν στα διονυσιακά όργια.
Δεν μπορούσε να κατανοήσει αυτήν την ιερή τρέλα, αυτήν τη μανία που καταλάμβανε τις ψυχές των ανθρώπων, οι οποίοι παρατούσαν τη συβματική τους ζωή και ξεχύνονταν στα δάση ικανοποιώντας τα ένστικτά τους.
Η μήπως μπορούσε αλλά δεν ήθελε;

Ο Πενθέας είχε υπερσυντηρητικό προσωπείο διότι φοβόταν μήπως βγει στην επιφάνεια η καταπιεσμένη φύση του, τα θαμμένα βαθιά στη ψυχή ένστικτά του που ζητούσαν ζωή και ελευθερία.
Ο Διόνυσος θέλοντας να εκδικηθεί τον ανόσιο διώκτη του βακχισμού, "μολύνει" τον βασιλιά Πενθέα με την ιερή του τρέλα, και ο Πενθέας... "βγαίνει απ' την ντουλάπα", όπως λένε και στα καλιαρντά!
Δηλαδή απελευθερώνεται και αρχίζει να βακχίζει!
Φοράει ξανθιά περούκα, ντύνεται γυναίκα και πάει να πάρει μάτι τα διονυσιακά όργια πυο εκτυλίσσονταν στο βουνό από τις γυναίκες Μαινάδες (σ.σ. δεν επιτρεπόταν η είσοδος σε άντρες).
Καθώς έβλεπε αυτά που έχανε τόσο καιρό εξαιτίας της μονομανίας του, γίνεται αντιληπτός απ' τις Μαινάδες (μέσα στις οποίες ήταν και η μητέρα του, Αγαύη), οι οποίες σε κατάσταση έκστασης και ψυχεδέλειας ορμούν κατά πάνω του περνώντας τον για ελάφι και τον ξεσκίζουν ζωντανό!

Έτσι, ο Ευριπίδης δηλώνει στο κοινό πως η αντίσταση του ανθρώπου στα ένστικτά του είναι καταστροφική και πως η εκ των υστέρων μετάνοια δε φέρνει τη λύτρωση, ούτε ισορροπεί τα πράγματα.
Ό,τι κανείς χάνει απ' τη ζωή του, δεν μπορεί να το υποκαταστήσει.
Τα χαμένα χρόνια δεν παίρνονται πίσω.
Το ξέσκισμα του Πενθέα είναι στην πραγματικότητα το ξέσκισμα που διαπράττει ο καθένας στον εαυτό του, όταν αργοπορημένα αντιλαμβάνεται τα χρόνια που πήγαν χαμένα, εξαιτίας πουριτανισμών, ιδεοληψιών και αυτοκαταπιέσεων.

***
 


Όπως ίσως καταλάβατε, θεωρώ κορυφαία στιγμή της αρχαίας τραγωδίας το έργο "Βάκχες" του Ευριπίδη.
Ίσως το πιο επίκαιρο, το πιο βαθιά ψυχαναλυτικό έργο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
Διεισδύει στα έγκατα της ψυχής και ανασύρει τις καταπιεσμένες επιθυμίες μας που εγκλωβίζονται στα βάθη του υποσυνείδητου λόγω της "ψυχικής αστυνομοκρατίας" που επιβάλλουν κάποιες παράλογες κοινωνικές συμβάσεις.
Ασκεί κριτική στον συντηρητισμό, στον πουριτανισμό και βάζοντας τη γυναικεία μάσκα στον Πενθέα, βγάζει ουσιαστικά τη μάσκα των ηθικολόγων και των πουριτανών ιεροεξεταστών.

Λοιπόν;
Ποια είναι η αγαπημένη σας αρχαία τραγωδία;


22 σχόλια:

  1. Αρχηγέ Δάσκαλε, αφού σε συγχαρώ για την θαυμάσια σύνοψη των πολύ σημαντικών αυτών τραγωδιών, να εκφράσω την προτίμησή μου στην Αντιγόνη. Γιατί, όπως πολύ σωστά είπες "είναι το κατ' εξοχήν αντικαθεστωτικό έργο της αρχαίας γραμματείας" . Αλλά και γιατί, από την πρώτη στιγμή που το διάβασα, ταυτίστηκα απόλυτα με το " ούτοι συνέχθειν, αλλά συμφιλείν έφυν". (Κάτι πιο προχωρημένο και από το πολύ μεταγενέστερες " Μακάριοι οι ειρηνοποιοί ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται").
    Για τον ίδιο λόγο, την αμέσως επόμενη θέση στην προτίμησή μου, έχουν οι Τρωάδες.
    Και πάλι σε συγχαίρω, για την αφυπνιστική ανάρτησή!
    Άννα Πάρος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μαζεστίξ, εκπληκτική η παρουσίαση αυτών των σπουδαίων έργων της αρχαίας μας κληρονομιάς. Πράγματι, είχες έμπνευση σήμερα!
    Συμφωνώ μαζίσου σχετικά με τις "Βάκχες", διότι είναι ελάχιστοι οι άνθρωποι που είναι απόλυτα ικανοποιημένοι από τη ζωή τους και την εκπλήρωση των βαθύτερων επιθυμιών τους. Πόσο όμως αληθινό, γενναίο αλλά και λυτρωτικό είναι να είσαι ο Εαυτός σου!
    Επίσης, με συγκίνησαν οι "Τρωάδες" το 2010 με τη Λυδία Κονιόρδου και το Θέατρο του Νέου Κόσμου στους Φιλίππους της Καβάλας. Όπου η αλαζονεία της εξουσίας επιφέρει ολέθριες συνέπειες στους απλούς ανθρώπους.
    Φέτος εντυπωσιάστηκα με το "Αγαμέμνων", το πρώτο μέρος από την τριλογία του Αισχύλου "Ορέστεια" από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης. Ευρηματική σκηνοθεσία, έξυπνη σκηνογραφία και φανταστική η ερμηνεία των ηθοποιών!
    Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που μπορώ και παρακολουθώ κάθε χρόνο ανελλιπώς έργα αρχαίας τραγωδίας και κωμωδίας (λατρεύω τον Αριστοφάνη) στους Φιλίππους, γιατί το αρχαίο θέατρο είναι πολύ κοντά στο χώρο των θερινών διακοπών μου.
    Φυσικά, έτσι έχει τύχει πολύ λίγες φορές να παρακολουθήσω παραστάσεις στην Επίδαυρο ή αλλού. Δεν παραπονιέμαι όμως, καθώς θα ήταν αχαριστία από μέρους μου, ο τόπος εδώ είναι πανέμορφος. Η Ελλάδα που παντού σε μαγεύει και σε πληγώνει ταυτόχρονα!
    Εχθές το βράδυ σου έστειλα ένα μήνυμα, αλλά δεν ξέρω αν το έλαβες, γιατί το έστειλα μέσω Outlook. Είμαι εκτός έδρας και δεν ξέρω αν στέλνονται κανονικά τα μηνύματά μου.
    Γλαύκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Άννα, το εντυπωσιακό στηνα ρχαία τραγωδία (και στον Σαίξπηρ επίσης) ειναι ότι δεν υπάρχει αρχείαστος, περιττός στίχος.
    Δεν ξοδεύεται καμία κουβέντα χωρίς λόγο.
    Δεν υπάρχουν λόγια όπως "καλησπέρα, τι κάνεις;", δεν υπάρχουν ανιαρές επαναλήψεις και "κοιλιές".
    Υπάρχει καταιγισμός σοφίας και στοχασμού.
    Κάθε στίχος είναι μια ολόκληρη κοσμοθεωρία.
    Όπως ο στίχος απ'την Αντιγόνη που ανέφερες.

    Ξέρεις, η διάκριση μεταξύ των τριών τραγικών ποιητών, κατά τον Αριστοτέλη, με λίγες λέξεις έχει ως εξής:
    ο Αισχύλος παρουσίαζε ήρωες "ὁίους έδει είναι". (όπως θα έπρεπε να είναι)
    Ο Σοφοκλής "ὁίους δει είναι". (όπως πρέπει να είναι)
    Ο Ευριπίδης "ὁίους είναι". (όπως είναι)

    Αυτή η ιδιοτροπία του Ευρ. έγειρε την πλάστιγγα για μένα.
    Εσύ ψηφίζεις Σοφοκλή;


    Γλαύκη, πράγματι οι Βάκχες ειναι ένα πολύ ιδιαίτερο έργο, με τη μεγαλύτερη διεισυτικότητα στην ανθρώπινη ψυχή.
    Ναι, ήρθε κι εδώ ο "Αγαμέμνων" φέτος αλλά δεν μπορούσα να πάω γαμώτο!
    Εντός των ημερών καταφθάνουν και οι Βάκχες με τον Σάκη Ρουβά στο ρόλο του Διονύσου! χαχα για κλάματα είμαστε!

    Φυσικά συμφωνώ μαζί σου και για τον Αριστοφάνη.
    Αδίστακτος κωμικός!
    Δεν είχε ιερό και όσιο! Γι'αυτό και ήταν σπουδαίος βέβαια...
    Οι Αχαρνής νομίζω είναι η καλύτερή του στιγμή.

    Όσο για την Επίδαυρο, έχω πάει αλλά όχι σε ώρα παράστασης.
    Θαύμασα την απίστευτη ακουστική της.
    Κάναμε το πείραμα, ψιθυρίζοντας κάτι στο κέντρο της ορχήστρας. Μετά ρωτήσαμε αυτούς που ήταν στο ψηλότερο σκαλοπάτι τί είπαμε και μας είπαν... χαρτί και καλαμάρι τί ψιθυρίζαμε!
    Φοβερό!
    Πάντως, αν η παράσταση είναι καλή, τότε όπου και να τη δεις, παραμένει εξίσου σπουδαία...
    Θα 'θελα πάντως να βλεπα μια παράσταση στο θέατρο των Δελφών.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Οι Δελφοί είναι μαγευτικός χώρος! Πραγματικά εκστασιάζομαι κάθε φορά που πηγαίνω, ίσως για μένα ο ομορφότερος αρχαιλογικός χώρος που έχω επισκεφτεί!
      Είχα πάει κάποτε μαθητές της έκτης τάξης μονοήμερη εκδρομή. Πέρα από την προετοιμασία που είχαμε κάνει στο σχολείο, ξεναγηθήκαμε μόνοι μας έχοντας ως οδηγό ένα έντυπο που τους είχα ετοιμάσει πριν και το είχαν στα χέρια τους σε όλη τη διαδρομή. Τους έβαλα να ακούσουν τον ύμνο στον Απόλλωνα πάνω στο ναό κι έπειτα έτρεξαν στο στάδιο, κάνοντας αγώνες και στο τέλος τους στεφάνωνσαν με στεφάνια από κλαδιά ελιάς κάποιες αμερικανίδες τουρίστριες. Ενθουσιασμός μεγάλος! Είχαμε περάσει υπέροχα! Στην επιστροφή ένας μαθητής ήταν κολλημένος με την αρχαία μουσική και άκουγε σε όλη τη διαδρομή...
      Φυσικά σταθήκαμε στο θέατρο και κάναμε το πείραμα που λες με την ακουστική. Εξίσου πολύ καλή. Θα ήθελα πάρα πολύ κι εγώ να παρακολουθούσα μία παράσταση εκεί. Δεν ξέρω αν έχει χρησιμοποιηθεί το θέατρο μετά τον Σικελιανό. Νομίζω πως ναι, αλλά δε θυμάμαι.
      Γλαύκη

      Διαγραφή
    2. Είχα την εντύπωση πως μετά το Σικελιανό δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε. Δεν είμαι ούτε εγώ σίγουρος.

      Βλέπω ότι η εκδρομή ήταν πολύ... "προχώ"!
      Αρχαία μουσική, αγώνες, στεφάνια ελιάς, αμερικανίδες τουρίστριες.... τί τυχερά που ήταν τα παιδάκια!
      Δε θα το ξεχάσουν πτοέ, να είσαι σίγουρη!
      ;-)

      Εμάς γαμώτο, όταν ήμουν σχολείο, δε μας κάνανε ποτέ τέτοιου είδους διασκεδάσεις.
      Μάλλον δεν είχαμε τέτοια δασκάλα!
      (όχι και η δική μας ήταν πολύ καλή, αλλά είχε κλίση στα μαθηματικά και όχι στα θεωρητικά)


      ΥΓ.:Σου απάντησα στο μήνυμα. Δεν ξέρω αν έφτασε, γιατί το outlook έχει ένα πρόβλημα τις τελευταίες ώρες.

      Διαγραφή
    3. Το έλαβα το μήνυμα νωρίτερα, αλλά έχει πρόβλημα το Outlook και δεν μπόρεσα να σου απαντήσω. Μάλλον θα προσπαθήσω αύριο και τότε θα επαναληφθεί από μένα η φλυαρία!
      Καληνύχτα, Μαζεστίξ
      Γλαύκη

      Διαγραφή
    4. Α εντάξει, γιατί όπως είδες έγραψα ολόκληρο "σεντόνι" και δεν θα άντεχα να το ξαναγράψω, αν και λόγω φλυαρίας, σε περίπτωση που το ξαναέγραφα, θα ήμουν ακόμη πιο "σεντονάτος"!
      Καληνύχτα!
      Θα τα πούμε αύριο!

      Διαγραφή
  4. Άκου να δεις Μαζεστίξ. Εγώ στο σχολείο ήμουν τούβλο. Και με το διάβασμα δεν τα πάω και πολύ καλά. Αλλά καμιά φορά με τρομάζει ευχάριστα πόσο δύναμη έχουν αυτά τα έργα, πόσο έχουν αντέξει στους αιώνες. Κανένας δεν μπόρεσε να τα καταποντίσει, κανείς δεν μπόρεσε να τα αντιγράψει, να τα επαναλάβει, να τα νικήσει. Ακόμα και στον αιώνα μας, που υποτίθεται λογιζόμαστε πιο ξύπνοι και έχουμε όλες τις ανέσεις και τα εφόδια, αμφιβάλω αν θα μπορέσουμε να αφήσουμε μετά από τόσους αιώνες αυτό που άφησαν οι Αρχαίοι Έλληνες.
    Και όλα αυτά δεν είναι κληρονομιά των Ελλήνων. Είναι κληρονομιά όλου του ανθρώπινου γένους.
    Φιλάκια.

    υγ. Πάντως όταν κάναμε Αντιγόνη στο σχολείο (γενικό λύκειο γαρ) από το αρχαίο κείμενο (νομίζω), τότε δεν μπορούσα να καταλάβω το μέγεθος της σημασίας της. Ίσως και ο τρόπος που διδάσκετε στα σχολεία να δίνει έμφαση περισσότερο στο έργο, την μετάφραση και την υπόθεση και όχι γενικώς για την αξία του.

    Ἔστιν οὖν τραγῳδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας.... τι μου θύμησες τώρα....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Επίσης δεν αξιώθηκα ποτέ να δω κανένα αρχαίο έργο και θα ήθελα διακαώς να δω κάτι στην Επίδαυρο.

      Διαγραφή
  5. Συμφωνω μαζι σου,φιλε μου ως προς την προτιμηση σου στον Ευριπιδη,το μεγαλοαιρετικο τραγικο φιλοσοφο που προτιμουσε να παρουσιαζει τους ηρωες του στις ανθρωπινες διαστασεις τους(ουτε ιδανικους οπως ο Σοφοκλης,ουτε υπερανθρωπους οπως ο Αισχυλος) με ολα τα παθη τους και τοσο τραγικα ευαλωτους.Γνησιος μαθητης των πρωτων διαφωτιστων,των σοφιστων,δε διστασε να αμφισβητησει τους θεους αλλα και τους υπαρχοντεςθεσμους(πχ δουλεια)Αγαπημενη μου τραγωδια ειναι η Μηδεια που μεσα στην ακροτητα της αποτελει ενα κατηγορητηριο των γυναικων για την αθλια θεση τους μεσα στην ανδροκρατικη κοινωνια.Για ολα αυτα αλλωστε ο Ευριπιδης κερδισε λιγες φορες τα πρωτεια στους δραματικους αγωνες αλλα και συκοφαντηθηκε απο τους συγχρονους του που του κολλησαν τη ρετσινια του μισογυνη.ΒΑΣΩ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μαρία, αν θες τη γνώμη μου, δε χρειάζεται να περιμένεις μέχρι να κατέβεις στην Επίδαυρο.
    Όταν επισκεφθεί τα μέρη σου κάποιος περιοδεύων θίασος, αξίζει τον κόπο να πας να παρακολουθήσεις.
    Θα δεις αυτήν την "κάθαρση" που 'λεγε κι ο Αριστοτέλης να συμβαίνει στην ψυχή σου, "δι'ελέου και φόβου".

    Περί σχολείου και Αντιγόνης, έχω να παρατηρήσω πως αφενός υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στην παρουσίαση των αρχαίων κειμένων στους μαθητές, καθώς συνήθως η μέθοδος οδηγεί στην αποστροφή του μαθητή για τα αρχαία και για ό,τι έχει σχέση με αυτά.
    Αν και τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια αξιόλογη προσπάθεια να απαγκιστρωθεί η διδασκαλία από τη γλωσσικοκεντρική παρουσίαση, εντούτοις, εκ του αποτελέσματος, φαίνεται πως δεν αποδίδει.
    Δεν μπορώ ακόμη να το εξηγήσω, αλλά νομίζω πως στα παιδιά έχει μεταφερθεί ένας τρόμος και μια απαξία για τα αρχαία, ώστε δεν είναι και ιδιαίτερα δεκτικά τα περισσότερα.


    Βάσω, ο Ευριπίδης είναι κλασικό παράδειγμα του "ὁυδείς προφήτης στον τόπο του". Ή μάλλον στην εποχή του.
    Όταν έχασε το πρώτο βραβείο για τις Τρωάδες, κατηγορήθηκε η επιτροπή ότι χρηματίστηκε για να ψηφίσει το έργο κάποιου άλλου. (ναι, συμβαίνουν αυτά και στα καλύτερα πολιτεύματα!)
    Πάντως, πολύ γρήγορα αναγνωρίστηκε η αξία του και τα έργα του είχαν γίνει ήδη πολύ δημοφιλή λίγα μόλις χ΄ρονια μετά το θάνατό του. Γι'αυτό και διασώθηκαν πολλά έργα απ'αυτόν. Χάρησ τις πολλές αντιγραφές που έγιναν απ'τους αλεξανδρινούς φιλολόγους και φιλότεχνους.

    Όχι μόνο μισογύνη. Και γκέι τον έχουν βγάλει.
    Πάντως το σίγουρο είναι ότι ο Ευρ. έχει εντρυφήσει όσο λίγοι στη, γυναικεία ψυχοσύνθεση.
    Γι'αυτό και δε συμμερίζομαι καθόλου τη θεωρία περί μισογυνισμού του Ευριπίδη.
    Προσπαθεί συνεχώς να αθωώνει τις γυναίκες και μάλιστα αυτές που έχουν αντιμετωπίσει και την γενική κατακραυγή για το ήθος τους, προεξαρχούσης της Ελένης.
    Τις αθωώνει χωρίς να τις αγιιοποιεί. Απλά είναι ο πρώτος που μπορώ να πω οτι τις καταλαβαίνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Μαζεστίξ, έχω στείλει μήνυμα, αλλά λόγω προβλήματος της σύνδεσης εκείνη την ώρα δεν ξέρω αν έχει περάσει. Ελπίζω πως ναι, γιατί είναι δύσκολο να ξαναγράψω το "σεντόνι", όπως λες κι εσύ!
    Γλαύκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Υπέροχη ανάρτηση και παρουσίαση των σημαντικότερων τραγωδιών!
    Δυστυχώς αν και λάτρεψα την Αντιγόνη από το σχολείο ακόμα, δεν την έχω δει σε θεατρική παράσταση.
    Στο ερώτημά σου θα ξεχωρίσω μια παράσταση από ένα τοπικό ερασιτεχνικό θίασο (στον Πύργο μένω) πριν πολλά χρόνια, όπου ανέβασαν την Ιφιγένεια εν Ταύροις καταπληκτικά, κάτι που ήταν πραγματική έκπληξη! Θα μου μείνουν αξέχαστες οι ερμηνείες αλλά κι ο Χορός που πλαισίωσε υπέροχα τους "πρωταγωνιστές" του δράματος. Κι αναφέρομαι σε αυτήν την παράσταση γιατί πραγματικά το να βλέπεις μια ομάδα από ερασιτέχνες συντοπίτες σου χωρίς βοήθεια από πουθενά και χωρίς κανένα οικονομικό κέρδος να κερδίζουν το στοίχημα και να δίνουν μια παράσταση που δεν είχε να ζηλέψει σε τίποτα μεγάλες παραγωγές...δεν ξέρω με είχε κατασυγκινήσει!
    Άσε που λατρεύω τη συγκεκριμένη τραγωδία! Ακόμα και τώρα θυμάμαι τον πρόλογο με τα λόγια της Ιφιγένειας και τα απαγγέλνω!

    Μια πολύ διαφορετική ανάρτηση.... εύγε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Αριστέα, ακόμη και μια ερασιτεχνική ομάδα, αν έχει μεράκι και λίγο ταλέντο, μπορεί να αποδώσει το μεγαλείο αυτών των έργων.
    Στους ερασιτέχνες καμιά φορά βρίκσεται η ουσία της τέχνης.

    Ξέρεις, έκανα μια διόρθωση λίγο πριν το δμοσιεύσω.
    Είχα βάλει την "Ιφιγένεια εν Ταύροις" στη θέση των Τρωάδων.
    Το θεωρώ εξαιρετικό έργο.
    Το είχα δει στο θέατρο, αλλά δε θυμάμαι ποιοι παίζανε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Λοιπόν, φίλε Αρχηγέ, πριν αλλάξεις ανάρτηση, ήθελα να σε ευχαριστήσω για την ερώτηση - πρόκληση που μου έκανες, αν δηλαδή ψηφίζω Σοφοκλή. Γιατί με έκανες να συνειδητοποιήσω, ότι η ενασχόληση και η εμβάθυνσή μου στην αρχαία ελληνική τραγωδία, δεν επαρκούν για να μπορώ να... ψηφίσω. Μου έδωσες λοιπόν ένα πρώτης τάξεως κίνητρο, να ξαναδιαβάσω με πιο ώριμο μάτι αυτές που είχα διαβάσει στην πρώτη νιότη μου, αλλά και να εμβαθύνω σε αυτές που είχα παραλείψει. Σε ευχαριστώ πολύ γι αυτό. Αισθάνομαι σαν να μου έριξαν... πολιτισμικό λίπασμα!
    Σε φιλώ για καλή Κυριακή.
    Άννα Πάρος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Άννα, αυτό ήταν ό,τι καλύτερο!
    Αισθάνομαι χαρούμενος που κατάφερα να σε κινητοποιήσω για να ξαναμελετήσεις αρχαία τραγωδία.

    Οι άλλοι μπορούν να μας ρίξουν μια σπίθα, αλλά φωτιά δεν ανάβει, αν εμείς οι ίδιοι μέσα μας δεν κρύβουμε τη φλόγα που σιγοκαίει.

    Θα περιμένω λοιπόν στο εγγύς μέλλον να ανακοινώσεις αν τελικά ψηφίζεις Σοφοκλή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Καλημέρα! Αν κι εγώ είμαι ξεκάθαρη ότι προτιμώ Ευριπίδη (από μικρούλα) σαν την Άννα κι εγώ σκέφτομαι να ξεσκονίσω ξανά αγαπημένες τραγωδίες. Κυρίως για αυτό που έγραψες πιο πάνω κάπου ότι σαν τον Σαίξπηρ κανένας στίχος δεν πάει χαμένος!
    Για αυτό και σε ευχαριστώ θερμά για τη δημοσίευση! Από τις καλύτερες που διάβασα τον τελευταίο καιρό! Μου ξύπνησες ξανά μια αγάπη...κοιμισμένη!
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Αριστέα, λες να δημιούργησα... ρεύμα για την αρχαία τραγωδία;
    Πολύ τη χάρηκα αυτήν την ανάρτηση, καθώς την έγραφα.
    Και τελικά φαίνεται πως άξιζε τον κόπο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Δεν έχω δει καμιά τραγωδία από όσες παρουσίασες,
    αντιθέτως έχω δει κάποιες που δεν τις θυμάμαι (!!)
    κι έτσι ένιωσα σαν τη μύγα μες στο γάλα καλέ μου άνθρωπε!!

    Η ανάρτηση σου όμως είναι καταπληκτική (όπως πάντα άλλωστε!)

    (Κονσέρβα!!) ;)

    Καλημέρα Αρχηγέ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. DEJA VU!

      Κάπου νομίζω έχω ξαναδεί αυτήν την... κονσέρβα!
      χεχε

      Καλημέρα!

      Διαγραφή