Σάββατο, 10 Αυγούστου 2013

Μίλα μου στον ενικό!


"Είστε πολύ γελοίος, κύριε Γιάννη!"
Σας φαίνεται νορμάλ αυτή η φράση;
Αν αποκωδικοποιήσουμε αυτή τη φράση, θα διαπιστώσουμε τα εξής φαινόμενα:
 
1.ο ομιλητής χρησιμοποιεί τον πληθυντικό ευγενείας
2.ο ομιλητής χρησιμοποιεί την πρσφώνηση "κύριε" τονίζοντας ακόμη περισσότερο τον κανόνα ευγενείας
3.ο ομιλητής προσβάλλει το συνομιλητή του αποκαλώντας τον "γελοίο".

Πόσο ευγενική ήταν λοιπόν η απεύθυνση του ομιλητή προς τον Γιάννη;
Είναι δείγμα ευγενείας η χρήση του β' πληθυντικού προσώπου και η κλητική προσφώνηση "κύριε";
Και τελικά τι σημαίνουν όλα αυτά;

Η χρήση του πληθυντικού ευγενείας δεν υπήρχε ανέκαθεν στη γλωσσική επικοινωνία των ανθρώπων κανενός λαού.
Η γαλλική αριστοκρατία ξεκίνησε τη χρήση του.
Γάλλοι ευγενείς του Μεσαίωνα άρχισαν κάποια στιγμή (με αφορμή πιθανόν μια παρανόηση των βρετανικών προσφωνήσεων) να απευθύνονται ο ένας στον άλλον "με το σεις και με το σας".
Άρχισαν να απαιτούν φυσικά από τους άλλους -ανωτέρους και κατωτέρους- να τους απεθύνονται στον πληθυντικό.
Αλλά ταυτόχρονα οι ίδιοι στους κατωτέρους τους απευθύνονταν στον ενικό.

Ο πληθυντικός ευγενείας λοιπόν γεννήθηκε από μια ανάγκη κατάδειξης της ταξικής διαφοροποίησης, αλλά και της ταξικής αυτοϊκανοποίησης των αριστοκρατών.
Για αιώνες διατηρήθηκε ως απεύθυνση προς τους ανωτάτους άρχοντες, ευγενείς, φεουδάρχες, μεγαλογαιοκτήμονες κλπ.
Ταυτόχρονα, η χρήση της κλητικής προσφώνησης "κύριε" λειτούργησε συμπληρωματικά σε αυτήν τη νέα συνήθεια.
Απ' τη στιγμή, άλλωστε, που κάποιος απευθύνεται σε κάποιον άλλον στον πληθυντικό, δεν μπορεί να τον προσφωνεί με το όνομά του.
(π.χ. "Αλέξη, πως είστε;")

Επελέγη η προσφώνηση "κύριε" διότι κύριος σημαίνει κάτοχος, ο έχων την κυριότητα, ιδιοκτήτης.
Οι κολίγοι της Δύσης λοιπόν προσφωνούσαν "κύριε" τον ιδιοκτήτη των τεράστιων εκτάσεων στις οποίες δούλευαν νυχθημερόν σαν σκλάβοι.
Η προσφώνηση αυτή επεκτάθηκε και στα συγγενικά πρόσωπα του "κυρίου" κι έτσι η νόμιμη σύζυγος του αφέντη κατέστη "κυρία".

Πέρασαν οι αιώνες λοιπόν, μονιμοποιώντας αυτόν τον επικοινωνιακό μηχανισμό, αλλά αφορούσε βέβαια μια πληθυσμιακά μικρή κοινωνική ομάδα, την τάξη των ευγενών.
Στη συνέχεια, μετά τη βιομηχανική επανάσταση και την άνοδο της πολυπληθούς αστικής τάξης στα πράγματα, όταν η τελευταία πήρε ουσιαστικά την εξουσία από τους ευγενείς διατήρησε το προνόμιο του πληθυντικού ευγενείας.
Και επειδή βέβαια αυτή η συνήθεια "άνοιξε" πληθυσμιακά, πολύ σύντομα μεταφέρθηκε στην καθημερινότητα, με τον κατώτερο (π.χ. υπάλληλο) να απευθύνεται στον ανώτερο (π.χ. διευθυντή) στον πληθυντικό, ως δείγμα σεβασμού, ευγενείας, αλλά και ιεραρχίας και υποταγής.

 

Στην Ελλάδα δεν υπήρχε ποτέ αυτός ο γλωσσικός μηχανισμός.
Στα αρχαία ελληνικά προφανώς, και λόγω της κουλτούρας τους, δεν υπήρχε τέτοιου είδους συνήθεια.
Αλλά ακόμη και στα Ευαγγέλια που γράφτηκαν στα ελληνικά, ο άνθρωπος όταν απευθύνεται στον Θεό, στο ανώτερο δηλαδή ον, του απευθύνεται στον ενικό!
Λέει "γεννηθήτω το θέλημα Σου!" και όχι το "γεννηθήτω το θέλημά Σας!"
Δε νομίζω αυτό να το εκλαμβάνουμε ως... αγένεια προς το Θεό!
Ούτε βέβαια νομίζω πως είναι λογικό να μιλάμε ως ίσοι προς ίσο στο Θεό, αλλά ως κατώτεροι σε ανώτερο σε κάποιον άλλον άνθρωπο, διότι έτσι ανεβάζουμε κάποιον άνθρωπο πιο πάνω απ' το Θεό!
Φαντάζομαι πως αν είναι κάπου να απευθυνθεί κανείς στον πληθυντικό, ο πρώτος θα έπρεπε να είναι ο Θεός!
Και φυσικά, ως Κύριος αναγνωρίζεται μόνο ένας, ο Θεός. Όλοι οι υπόλοιποι, σύμφωνα με τη χριστιανική παιδεία, είμαστε ισότιμα παιδιά του.

Επομένως βλέπουμε ότι ιστορικο-γλωσσολογικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά δεν δικαιολογείται η χρήση του πληθυντικού αριθμού στην ελληνική γλώσσα.
Δεν επήλθε φυσιολογικά αυτή.
Επιβλήθηκε άνωθεν τα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους, τον 19ο αιώνα, την περίοδο που οι νεοέλληνες προσπαθούσαν να τυλίξουν τις ρωμιο-βαλκανο-οθωμανικές τους συνήθειες με ευρωπαϊκό μανδύα.
Αυτό όλο βέβαια οδηγούσε σε μια καρικατούρα.
Αλλά τι να κάνουμε; Ήταν η προσπάθεια να επιβληθούν οι νόμοι της αστικής τάξης και στο δικό μας κατσάβραχο.
Ήθελε ο Φαναριώτης να κρυφτεί κι η χαρά δεν τον άφηνε...



Στη νεοελληνική κοινωνία λοιπόν (κατ' αντιγραφή της γαλλικής), κύριος για δεκαετίες ήταν ο αρχηγός του σπιτιού, δηλαδή ο άντρας, κυρία η νόμιμη σύζυγός του αλλά οι κόρες ήταν δεσποινίδες, οι οποίες ονειρεύονταν να παντρευτούν (υπ-αντρευτούν) προκειμένου να γίνουν κι αυτές κυρίες.
Ωραία πράγματα.. πολιτισμένα!
Αντοίστοιχα Monsieur, Madamme, Mademoiselle...
(μεσιέ, μαντάμ, μαντμασέλ ή... μανταμίτσα κατά το τσιφορικόν ελληνικότερον)

Με αυτήν την ερασιτεχνική ιστορική αναδρομή (μη μου ζητήσετε βιβλιογραφία) επιχείρησα να καταδέιξω πόσο γλωσσικά αφύσικη ήταν η ένταξη του πληθυντικού ευγενείας στο καθημερινό μας λεξιλόγιο.
Εξάλλου, στο ελληνικό συντακτικό, το κατηγορούμενο οφείλει να συμφωνεί σε γένος, πτώση και αριθμό με το υποκείμενο του ρήματος.
Στην πρόταση: "κύριε Γιάννη, είστε γελοίος", το "κύριε Γιάννη" είναι κλητική προσφώνηση, το ρήμα είναι το "είστε", το υποκείμενο είναι το εννοούμενο "εσείς" και το κατηγορούμενο είναι το "γελοίος".
Με λίγα λόγια, το υποκείμενο "εσείς" είναι σε ονομαστική πληθυντικού ενώ το κατηγορούμενο "γελοίος" είναι σε ονομαστική ενικού!
Κανονικά θα λέγαμε δηλαδή "κύριε Γιάννη, είστε γελοίοι" προκειμένου να συμφωνεί το υποκείμενο με το κατηγορούμενο. Αλλά τότε θα υπήρχε νοηματικό πρόβλημα.
Δηλαδή εδώ μιλάμε και για συντακτική ανωμαλία, πέραν όλων των άλλων.

Αλλά το χειρότερο δεν είναι αυτό.
Μια συντακτική ανωμαλία μπορεί να γίνει αποδεκτή στη γλώσσα (βλ. αττική σύνταξη).
Το χειρότερο είναι ότι ο πληθυντικός ευγενείας -στο βαθμό που αφορά στην απεύθυνσή μας σε "ανωτέρους", πλουσίους, προϊσταμένους, εξουσιάζοντες κλπ.- αποτελεί την πολιτισμική διαιώνιση της ταξικής απόστασης ανάμεσα σε συνομιλητές και συμβάλλει στην οικειοθελή αναγνώριση από πλευράς μας της απόστασης αυτής.
Στο βαθμό, δε, που αφορά στην απεύθυνσή μας σε "ισοτίμους", ο πληθυντικός ευγενείας αποτελεί απλώς μια καρικατούρα, ένα κακέκτυπο ευγένειας και ένα ζηλόφρονα μιμητισμό των συνηθειών της αστικής τάξης.

Όταν μιλάμε στον γείτονα, στο μπακάλη, στον ταξιτζή, στο δάσκαλο, στο γιατρό στον πληθυντικό, μοιάζουμε σαν να παίζουμε ένα παιδικό παιχνίδι, σαν να... "παίζουμε τους ευγενείς"!
(Εξάλλου, αναρωτιέμαι αν το σημασιολογικό περιεχόμενο της λέξης "Ευγένεια" σχετίζεται άμεσα με την τάξη των ¨"Ευγενών" του Μεσαίωνα. Δηλαδή "ευγενικός= αυτός που φέρεται σαν Ευγενής.
Ευγενής= ευ + γένος, δηλ. αυτός που προέρχεται από καλό γένος, δηλ. αριστοκρατική γενιά)

Η χρήση του πληθυντικού ευγενείας δημιουργεί, εξάλλου, και ανόητες παρεξηγήσεις.
Δηλαδή πάει ένας στην εφορία και μιλά στον υπάλληλο στον πληθυντικό και ο τελευταίος απευθύνεται στον πρώτο στον ενικό.
Τότε ο πολίτης κατσαδιάζει τον υπάλληλο για την αγένειά του.
Αλλά συμβαίνει και το αντίστροφο πολλές φορές.
Δηλαδή ο πολίτης προσπαθώντας να δείξει οικειότητα απευθύνεται στον υπάλληλο στον ενικό και εκείνος, άμα έχει τα νεύρα του, του απαντά "Στον πληθυντικό κύριε! Δε γνωριζόμαστε κι από χθες!"
Όχι πως έχουν άδικο όλοι αυτοί.
Το πρόβλημα είναι η ύπαρξη ενός ανόητου κανόνα συμπεριφοράς, ο οποίος εξ ορισμού δημιουργεί παρεξηγήσεις.

Τυπικός διάλογος σε επιχείρηση:
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: - Κώστα, πιάσε μου τον φάκελο από κει πάνω.
ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ: - Σας έφερα το φάκελο, κύριε διευθυντά!

Κλασικό δείγμα τυπικότητας.
Ο υπάλληλος υποκλίνεται μπροστά στο αφεντικό του...


Όσο για την κλητική προσφώνηση "κύριε", αυτή υποδηλώνει τη σχέση υποδούλωσης ανάμεσα σε δύο πρόσωπα.
Ο κατώτερος αποκαλεί "κύριο" αυτόν που έχει την κυριότητα της γης, της επιχείρησης κλπ.
Ο ιδιοκτήτης δεν αποκαλεί "κύριο", προφανώς, τον κατώτερό του.
Διότι είναι η γλωσσική υπογράμμιση της δουλικής υποταγής του κατώτερου προς τον ανώτερο.

Στο δρόμο όταν τρακαριζόμαστε με κάποιον μακρινό γνωστό μας αλληλοαποκαλούμαστε "κύριοι" για να φουσκώνουμε από περηφάνεια.
"-Τι κάνετε κύριε Πέτρο;
-Όλα καλά. Εσείς, κύριε Λουκά;"
Αλληλοαναγορευόμαστε "κύριοι", χωρίς να ξέρουμε καλά καλά αν έχουμε και τίποτα στην κυριότητά μας.
Επίσης όταν τηλεφωνεί κάποια σε τηλεοπτική εκπομπή "τύπου Πάνια" για να κερδίσει το θαυματουργό ηλεκτρικό σκουπάκι, τότε συστήνεται γεμάτη στόμφο "είμαι η Κυρία Ελένη από τα Τουρκοβούνια! Συγχαρητήρια για την εκπομπή σας..."
Η αυτο-(ή αλληλο-)αναγόρευσή μας σε "κυρίους" μοιάζει συχνά στα μάτια μου με επιθεωρησιακό νούμερο.



Τέλος, θέλω να σημειώσω τη διαφορά τυπικότητας και ευγένειας.
Η τυπικότητα αποτελεί την αποδοχή και χρήση των απαραίτητων τύπων των διάφορων κανόνων συμπεριφοράς, προκειμένου μέσω του μιμητισμού να δείξουμε καλή διαγωγή και ανατροφή.
Κάλλιστα όμως μπορούμε συντηρώντας τους τύπους να φερθούμε με πολλή αγένεια.
"π.χ. "κύριε διαιτητά, με όλο το θάρρος, θα τολμούσα να σας πω ότι είστε πουλημένος!"

Γι' αυτό από την τυπικότητα προτιμώ την ευγένεια.
Την καλοπροαίρετη διάθεση δηλαδή του ανθρώπου απέναντι στους υπολοίπους, που συνιστά το σεβασμό στην προσωπικότητά τους, στις ανάγκες και τις συνήθειές τους, τη διάθεσή του να τους εξυπηρετήσει, να μην τους ενοχλήσει και να μην διαταράξει τη συναισθηματική και ψυχική τους ισορροπία.
Αυτήν την ευγένεια σαφέστατα μπορούμε να την εκφράσουμε στον ενικό της οικειότητας.
Ο πληθυντικός της τυπικότητας είναι από περιττός έως και υποκριτικός.
Ας διδαχθούμε επιτέλους την ουσία της ευγένειας και όχι τους τύπους της.
Η ουσία είναι ο σεβασμός. Οι τύποι είναι το "κύριε" και ο πληθυντικός.
Προτιμώ την ουσία.
Και μάλιστα την ουσία χωρίς καθόλου τύπους.
Έτσι γίνεται ακόμη πιο "καθαρή" η ουσία. Χωρίς τύπους.



Έφτασα κι εγώ στην ηλικία που τα παιδιά πλέον μου απευθύνονται αρχικά στον πληθυντικό και προσπαθώ -όσο πιο διακριτικά μπορώ- να τους ζητώ να μου μιλούν στον ενικό, χωρίς αυτή η αλλαγή να διαταράξει το σεβασμό στο ρόλο που υπηρετεί ο καθένας.
Και αυτό διότι, όταν κάποιος μαθαίνει να σέβεται με πληθυντικό, τότε είναι δύσκολο να αφαιρέσεις τον πληθυντικό χωρίς να αφαιρεθεί ταυτόχρονα και ο σεβασμός.
Λεπτές οι ισορροπίες.

Ήταν ανάγκη να συμβεί και σε μένα (;)

 

20 σχόλια:

  1. Μαζεστίξ, αυτά ακριβώς λέω και εγώ επί χρόνια ολόκληρα, αν και εσύ το ανέλυσες υπέροχα, όταν το φέρνει η κουβέντα, συνεπώς οι απόψεις μας ταυτίζονται εντελώς.

    Πλέον, εγώ προσωπικά έχω αποβάλει κάθε στοιχείο τυπικότητας και δήθεν καθωσπρεπισμού. Να φανταστείς ότι την έκφραση "κύριε" την χρησιμοποιώ μόνο για να ειρωνευτώ κάποιον, δηλαδή για παράδειγμα "μμμ, τι μας λέτε κύριε" με εκούσιο στόμφο στη λέξη "κύριε"...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μια υπάλληλος στην Τράπεζα μου μίλησε μια φορά στην ενικό και όταν της απάντησα επίσης στον ενικό προσβλήθηκε!

    Γενικά είμαι υπέρ του πληθυντικού, επειδή έτσι καθιερώθηκε ανεξάρτητα από πού προέρχεται, και τον χρησιμοποιώ όταν αισθάνομαι απόσταση και όχι οικειότητα.

    Ο ενικός για μένα σημαίνει οικειότητα, γι αυτό δεν μου γουστάρει όταν τρίτοι παίρνουν ένα θάρρος που δεν τους έδωσα, ενώ αν το κάνω εγώ θίγονται. Συνήθως όμως έτσι είναι, γι αυτό στους από κάθε άποψη "ξένους" είτε λόγω νοοτροπίας είτε αντικειμενικά ξένους προτιμώ τον πληθυντικό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μαζεστίξ, καλησπέρα! Έχω μέρες να συμμετέχω στη συζήτηση, διότι περνούσα καλά-χρειάζεται και αυτό, για να φορτώσουμε μπαταρίες!
    Μου άρεσε πολύ η ανάλυση που έκανες για το θέμα των τύπων και της ευγένειας. Είμαι υπέρ της ευγένειας, δηλαδή του πραγματικού σεβασμού προς τον άλλο, όμως διατηρώ τους τύπους κι εγώ αρχικά σε αυτούς που δε γνωρίζω και ειδικά όταν υπάρχει μεγάλη διαφορά ηλικίας και σε αυτούς που θέλω να κρατήσω σε απόσταση για πολλούς και διαφορετικούς λόγους... Σιγά μη δώσουμε θάρρος σε κάθε άσχετο είτε είναι προϊστάμενος είτε όποιος άλλος άσχετος! Θάρρος δίνω σε αυτόν που θεωρώ ότι αξίζει να έχω μαζί του οικειότητα! Σταματώ τον πληθυντικό, επίσης, όταν θα κριτικάρω έντονα μια πράξη του άλλου ή θα πρέπει να τσακωθώ - δεν το συνηθίζω το τελευταίο με ξένους παρά μόνο με πολύ δικούς μου ανθρώπους. Αυτά.
    Γλαύκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Εγω..Να συμφωνησω απολυτως, με τον ΠΑΝΟ...
    Ειναι εξαιρετικα ομορφο αυτο και το χρησιμοποιω, κι οταν θελω να βρισω καποιον και σε γραπτο λογο..Συνηθως υπερχρησιμοποιω τη λεξη ΚΥΡΙΕ...!!
    Βαζοντας την προσφωνηση στο τελος της προτασης..Και με τις απαραιτητες ΠΟΛΛΕΣ τελειες...!!
    Και βεβαια κεφαλαια..!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πάνο, νομίζω πως το "μμμ" στην αρχή της φράσης απογειώνει την ειρωνεία του "κύριε" σε δυσθεώρητα ύψη, έτσι ώστε ο απέναντι δεν μπορεί να αντιδράσει άσχημα.
    Η τυπικότητα για την ευγένεια είναι όπως το σεμεδάκι για την τηλεόραση: απλά δε χρειάζεται!


    Κερασιά, η απόσταση με τους ξένους μπορεί να διατηρηθεί επίσης με το ύφος μας.
    Όταν θέλω (ή απλώς μου βγαίνει έτσι) παίρνω το απόμακρο ύφος μου και με τη γλώσσα του σώματός μου διατηρώ την απόσταση από τον άλλον.
    π.χ. χαιρετώντας διά χειραψίας κάποιον, αλλά κρατώντας το σώμα πίσω, σε αμυντική στάση.
    (είχα διαβάσει κάποτε ένα βιβλίο με τη "γλώσσα του σώματος" και έκτοτε κόλλησα μ' αυτά!)


    Γλαύκη, αν είναι να λείπεις απ' τα σχόλια επειδή περνάς καλά, τότε χαλάλι σου! Δεν παρεξηγούμε! Το αντίθετο, θα έλεγα!
    Περί πληθυντικού, τώρα. Από μικρός είχα το πρόβλημα ότι δε μου άρεσε καθόλου αυτή η συνήθεια και αισθανόμουν άβολα.
    Όσο δε για την προσφώνηση "κύριε", την απέφευγα όπως ο διάολος το λιβάνι και ως μαθητής.
    Ότνα ήθελα να πω κάτι στην τάξη, απλώς... "πεταγόμουν" όταν δε μιλούσε κανείς άλλος!
    Τον πληθυντικό βέβαια αναγκαστικά τον χρησιμοποιούσα, διότι σ' αυτό το θέμα δεν αρκεί να τον απορρίπτεις εσύ, αλλά πρέπει και ο άλλος να το αποδέχεται.


    Μαχαίρη, είσαι κι εσύ της... ειρωνικής σχολής, ε;
    Ξέρεις, έχει πλάκα αυτή η με το γάντι βρισιά με το ¨"κύριε" στο τέλος.
    Θυμίζω απλά διάλογο από ταινία του Βέγγου:
    -Άκου να δεις τί έγινε! μπλα μπλα μπλα.....
    -Σοβαρά; Άστο διάολο!
    -Να πάτε, κύριε!
    -Μα δεν το 'πα σε σας...
    -Ε τότε να μην πάτε!

    Ε λοιπόν, αυτό το "να πάτε, κυριε!" είναι χειρότερη βρισιά κι απ' τον αρχικό "διάολο"...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. "Τα παιδιά με λένε κύριο Αλκίνοο, με ενοχλεί μα τελευταίως το καταπίνω!"...welcome to the club, Μαξεστίξ!
    Κι εγώ προτιμώ τον ενικό γιατί είναι πιο άμεσος. Και βαριέμαι τους τύπους...και τις φιοριτούρες, τη σοβαροφάνεια και τις επιστημονικοφανείς μπαρούφες τα απεχθάνομαι! Τα μπούχτισα πια!
    Κάποιες φορές όμως χρειάζεται και ο πληθυντικός όχι μόνο για να κρατήσεις απόσταση αλλά κι όταν βρίσκεσαι σε αμηχανία και δεν ξέρεις πως να μιλήσεις. Και πως να αποκαλέσεις τον άλλον όταν δεν ξέρεις τ'όνομά του, "θείο" και "θεία", όπως φωνάζαμε εμείς σαν παιδιά όλους τους μεγάλους στο χωριό μου; "Θειάφι, βρε!", όπως έλεγε και μια "θεια" μου!

    Σοφία

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ναι, οι τυπικότητες του κ@λου μας μάραναν. Εδώ ο κόσμος καίγεται -κυριολεκτικά και μεταφορικά- βαρκούλες αρμενίζουν... Πολύ υποκριτής λαός σε όλα τα επίπεδα... Του φαίνεσθαι μόνο...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Σοφία, εκριβώς αυτόν τον στίχο σκεφτόμουν κι εγώ...
    Φυσικα΄τον πληθυντικό τον χρησιμοποιώ, γιατί δυστυχώς δεν ορίζω εγώ τους κανόνες ευγενείας.
    Αυτό που θέλω είναι να αλλάξει αυτός ο κανόνας, για να γίνει η επικοινωνία πιο άμεση και πιο ουσιαστικά ευγενής.
    Θα ήταν κακό, ας πουέμ, να βλεπες το γέρο στο χωριο και να του έλεγες "τι κάνεις Ηλία;"
    Ίσα-ίσα που μου φαίνεται πιο οικείος αυτός ο τρόπος.



    Πέτρα, εδώ να σημειώσουμε πως πλέον σχεδόν σε όλες τις γλώσσες έχει επικρατήσει αυτός ο κανόνας.
    Σ' εμάς είναι μάλλον σχετικά πρόσφατος σε σχέση με τους άλλους που ειχαν αστικοποιηθεί πολύ νωρίτερα.
    Εδώ λέγανε "τι κάνεις μπαρμπα-Στέλιο;"
    Δηλαδή μιλούσαν στον ενικό, δεν έβαζαν το "κύριε", αλλά τους μεγάλους τους φώναζαν "μπαρμπάδες"
    Νομίζω πως πλέον θα ήταν περιττό και το "μπαρμπα-" και πως θα μπορούσαμε να απευθυνόμαστε ο ένας σοτν άλλον ως ένας προς έναν και χωρίς κυριλίκια και φιοριτούρες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Να συμφωνήσω καθυστερημένα, πως η ζωή θα ήταν πιο ουσιαστική, με λιγότερες φιοριτούρες. Πράγμα, που όμως θα απαιτούσε να είμαστε κι εμείς πιο "ουσιαστικοί".
    Όσο για την απόσταση και την τυπικότητα (χρήσιμα καμιά φορά) μάλλον τα δημιουργεί περισσότερο ο τόνος και η γλώσσα του σώματος. Όπως αποδεικνύεται στους αγγλοσαξωνες (μάστορες στην τυπικότητα, την απόσταση και τον σνομπισμό) που έχουν την ίδια λέξη για το "εσύ" και το "εσείς" (you).
    Προς το παρόν, προσαρμοζόμαστε κοινωνικά. Και ενίοτε, ζούμε ασύγκριτα διασκεδαστικές στιγμές, όπως με το καλοπροαίρετο σουρεαλιστικό : " Καλημέρα, τι μου κάνετε κυρία Αννούλα μας"... που ακούω συχνότατα και δεν μπορώ παρά να νιώσω τρυφερότητα για τις γιαγιάδες που μου το απευθύνουν....
    Καλοβράδυ
    Άννα Πάρος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Τις περισσότερες φορές ο πληθυντικός ευγενείας σου βγαίνει ακούσια. Είναι κάποιος εγκεφαλικός μηχανισμός που τον ενεργοποιεί, όχι απαραίτητα όταν κάποιον τον σέβεσαι ή θέλεις να παραστήσεις τον ευγενή, αλλά επειδή ίσως δεν τον γνωρίζεις ή θες να τον κρατήσεις σε απόσταση.

    Υπάρχουν άνθρωποι που γνώρισες και όταν κάποια στιγμή ήρθατε πιο ‘κοντά’ σταματήσατε τον πληθυντικό. Δεν νομίζω να πας να ζητήσεις την κοπέλα σου σε γάμο και να μιλάς στα πεθερικά στον ενικό (αργότερα ο ενικός εξυπακούεται). Δε νομίζω να πας να ζητήσεις δουλειά σε επιχείρηση και να μιλάς στο αφεντικό όπως στον κολλητό σου. Ο πληθυντικός δεν καταδεικνύει υποχρεωτικά υποταγή, αλλά και κάποιον σεβασμό, ή την αυτονόητη ευγένεια.

    Συμφωνώ ότι πολλές φορές ο πληθυντικός είναι μια συγκεκαλυμμένη απέχθεια. Που χρησιμοποιείται μόνο για να ‘κάνεις τη δουλειά’ σου και δεν υποκρύπτει κανέναν σεβασμό. Όμως, όπως είπαν και οι παραπάνω, τον ενικό τον νιώθω ‘πιο δικό μου’ και δεν τον χαραμίζω στον οποιονδήποτε.

    Πλησίαζα τα 40 και πάω για ένα πιστοποιητικό στη δημαρχία. Όταν ήρθε η σειρά μου μού λέει υπομειδιώντας ο υπάλληλος: «τι θέλει ο μικρός;»
    Του είπα να μου μιλάει στον πληθυντικό, όπως κι εγώ, γιατί δεν γνωριζόμαστε και ούτε θέλω.
    Μου ζήτησε συγγνώμη, έκοψε το ηλίθιο χαμόγελο και με εξυπηρέτησε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Άννα, κι εγώ είχα την ίδια εντύπωση για τους Άγγλους, ότι δηλαδή χρησιμοποιούν τον ενικό, αλλά διάβασα μια ανάλυση επί του θέματος πριν γράψω τα παραπάνω και έλεγε πως οι Άγγλοι χρησιμοποιούν το you ως πληθυντικό. Δηλαδή δεν έχουν β' ενικό.
    Και ότι το κανονικό β' ενικό ήταν το thea το οποίο όμως απαλείφθηκε από τη γλώσσα κάποια στιγμή.

    Το "κυρία Αννούλα μας" πάντως γλυκύτατο...


    Πέτρο, φυσικά κι εγώ μιλώ στον πληθυντικό.
    Αναγκαστικά τηρώ τον κανόνα ευγενείας, αφού είναι μια δεδομένη κοινωνική σύμβαση.
    Απλά υποστηρίζω πως θα πρέπει σιγά-σιγά να την κόψουμε συνολικά ως κοινωνία αυτήν τη σύμβαση
    (να την... σκίσουμε κι αυτήν σαν τη δανειακή -χεχε!)

    Πάντως ένας μπάρμπας μου είχα πάει για γαμπρός στα Σφακιά σε... βάρβαρες εποχές και όχι μόνο τους μίλησε στον ενικό, αλλά βαριότανε κιόλας να φύγει μετά το λογοδόσιμο και άραξε και πήρε έναν υπνάκο στο σπίτι της κοπέλας.
    Και μάντεψε: ο γάμος έγινε κανονικά!
    Ήταν ο πρώτος που... ξενοκοιμήθηκε στα Σφακιά και δεν τον έσφαξαν!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Μαζεστίξ, θα κάνω ένα άσχετο σχόλιο με το δικό σου κείμενο, αλλά σχετικό με το κείμενο που ανάρτησες ως προτεινόμενο από εσένα με τίτλο "Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά".
    Αξίζει να διαβαστεί, γιατί ίσως έτσι αλλάξει σε μερικούς η εντύπωση που έχουν για τους εκπαιδευτικούς. Τυχαίνει να ανήκω στο χώρο της εκπαίδευσης και προσπαθώ να τον τιμώ όσο καλύτερα μπορώ, σίγουρα με ευσυνειδησία και μεγάλη αγάπη γι' αυτό που κάνω.
    Με συγκίνησε το κείμενο, καθώς αντικατοπτρίζει τη δική μου ζωή σε σχέση με το σχολείο και το παιδί μου. Είναι σα να άκουγα τα λόγια της μικρής μου. Ξέρεις, η δουλειά του εκπαιδευτικού δεν τελειώνει έξω από την πόρτα του σχολικού κτιρίου (σίγουρα για τους περισσότερους εκπαιδευτικούς-υπάρχουν βέβαια και οι αρνητικές περιπτώσεις όπως σε όλους τους κλάδους), αλλά συνεχίζεται για πολλές ώρες και το μυαλό του δεν ησυχάζει σε σχέση με τους μαθητές του-πολλές φορές σε βάρος και της οικογένειάς του ή ακόμα και των δικών του παιδιών. Ευτυχώς όμως η μικρή μου είναι περήφανη για τη μαμά δασκάλα, γιατί αλλιώς θα ήμουν για φτύσιμο!
    Επίσης, η πληρωμή κάθε εκπαιδευτικού είναι μόνο η αγάπη των μαθητών του και ειδικά εκείνων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες είτε γνωστικές είτε συμπεριφοράς ή έχουν άλλα προβλήματα. Είμαι από τις τυχερές εκπαιδευτικούς όπου έχω εισπράξει και εισπράττω μεγάλη αγάπη. Εγώ θα συνεχίσω να κάνω αυτό που γνωρίζω με τον καλύτερο τρόπο όσα χρήματα κι αν μου δίνουν, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι παραμένω απαθής στις επιθέσεις που μας γίνονται. Εξάλλου η στάση των εκπαιδευτικών απέναντι στις προκλήσεις της κοινωνίας είναι μάθημα ζωής για τους μαθητές.
    Είπα σίγουρα πολλά και συγνώμη αν κούρασα, όμως είναι κι αυτό ένα χαρακτηριστικό των εκπαιδευτικών. Μας αρέσει να μιλάμε για την καθημερινότητά μας στο σχολείο, γιατί έχουμε να μοιραστούμε τόσα πολλά... Είναι τόσο μεγάλο το δώσιμο, όταν την αγαπάς αυτή τη δουλειά, που δεν πληρώνεται, γι' αυτό και θεωρείται λειτούργημα!
    Λυπάμαι πάντως που όλοι μας θυμούνται, για να μας κακολογήσουν και να βγάλουν το άχτι τους μόνο όταν απεργούμε, ενώ όλο τον υπόλοιπο καιρό μας έχουν ξεχασμένους, δίχως να νοιάζονται πως τα βγάζουμε πέρα καθημερινά και στην πραγματικότητα αντιμετωπίζοντας όλες τις δύσκολες καταστάσεις μόνοι μας!
    Ήταν περισσότερο εξομολόγηση παρά σχόλιο, άντε γιατί παρατράβηξε η κακία, ο εαυτούλης και ο μικρόκοσμος όλων! Άντε μπας και ξυπνήσουμε και κάνουμε κάτι όλοι μαζί για το χλωμό μέλλον που όλοι καψώνονται και κονταροχτυπιούνται...
    Γλαύκη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Γλαύκη, όπως ίσως υποψιάζεσαι ο λόγος που μου έκανε "κλικ" αυτή η εξομολόγηση είναι ότι κι εγώ έχω άμεση σχέση με τον εκπαιδευτικό χώρο. Και μάλιστα όχι μόνο προσωπική, αλλά οικογενειακή.
    Έχω να καταθέσω ότι οι καθηγητές έχουν πιο πολύ άγχος από τα παιδιά για το αν θα περάσουν ή όχι- αντιθέτως με τις σαχλαμάρες που λένε πολλοί, όπως "Τα παιδιά δεν τα σκέφτεστε;"
    Αλλά αυτό είναι η επιφάνεια.
    Η ουσία είναι αυτή που αναφέρεις κι εσύ: ότι όταν ο δάσκαλος καταφέρνει και "κερδίζει" ένα παιδί με ιδιαιτερότητες π.χ. στη συμπεριφορά, νιώθει σαν τον πδοοσφαιριστή που έβαλε τρία γκολ, σαν τον τραγουδιστή που έκανε πλατινένιο δίσκο.
    Είναι, με λίγα λόγια, η δικαίωσή του.

    Όταν ο δάσκαλος καταφέρει και κερδίσει την αγάπη και τον σεβασμό του πιο άτακτου και ανυπότακτου μαχαιροβγάλτη του σχολείου, τότε αισθάνεται σα να 'χει κερδίσει πέντε τζόκερ και λόττο μαζί.

    Αυτό δεν μπορούν να το καταλάβουν οι περισσότεροι κλάδοι.
    Οι γιατροί μόνο μπορούν να νιώσουν ανάλογες στιγμές.
    Όπως επίσης, ασύγκριτη είναι η δικαίωση του δασκάλου όταν ο παλιός του μαθητής έχει γίνει πια ένας πετυχημένος άνθρωπος στην κοινωνία και συναντιούνται τυχαία στο δρόμο και ο μαθητής του εκφράζει μετά από 10, 20, 30 χρόνια την ευγνωμοσύνη του.
    Ή ακόμη κι ένα δώρο στο τέλος της χρονιάς απ΄τους μαθητές μιας τάξης είναι μια χειρονομία που πάντα μένει αξέχαστη στο δάσκαλο.
    Ο δάσκαλος, ο καθηγητής λοιπόν, ναι μεν έχει ανάγκη έναν αξιοπρεπή μισθό για να επιβιώσει, όπως όλος ο κόσμος, αλλά η πραγματική του ανταμοιβή είναι η αναγνώριση της προσφοράς του απ' τους μαθητές, τους πρώην μαθητές και το κοινωνικό σύνολο.
    Αυτό που εξοργίζει τώρα τους δασκάλους περισσότερο απ' τις απολύσεις και τις μειώσεις είναι οι συκοφαντίες που υπομένουν από το κράτος, τα ΜΜΕ και μια σημαντική μερίδα του κόσμου.
    Αν αντιμετωπίζονταν με σεβασμό, τότε πιθανότατα δε θα προέβαλλαν ιδιαίτερη αντίσταση σττις περικοπές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Στο δασκαλο μου, με τα πατομπουκαλα..Που με εμαθε να διαβαζω...
    Στο Λυκειο...
    Επειδη με εμαθε, να μ ενδιαφερει αυτο που διαβαζω..Και να με αφορα...!!
    Μετα απο σαραντα χρονια...
    Μια αναρτηση...
    Το βραβειο...!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Μαχαίρη, αν δε σου κάνει κόπος, μίλα μας γι'αυτόν.
    Με ποιο τρόπο κατάφερε να σε "κερδίσει" και να σε κάνει να αγαπήσεις το διάβασμα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Παιδια, κι εγω είμαι ελαφρως κατά του πληθυντικου, για τον απλουστατο λογο ότι τις περισσοτερες φορες είναι μονοδρομικος και όχι "αμοιβαίος".Τασσεται υπερ καποιων κοινωνικων ομαδων αδικώντας άλλες.Καιρος να παρουν ειδηση καποιοι"πλουσιοι"αφεντικα"και γενικως "θεσιτες"πως όλα αυτά δεν τους κανουν ανωτερους από κεινους που είναι"φτωχοι"αμορφωτοι, κανουν δουλειες του"ποδαριου"κλπΚαι τελος, αν θελουμε σωνει και ντε πληθυντικο καποιοι, ας υποστηριουμε να ισχυει για ολους, μα για ολους..Όχι καποιοι να τον απαιτουν από καποιους χωρις να τον ανταποδιδουν.Αλλιως, ας καταργηθεί δια παντος και ανεπιστρεπτί!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ισχύει.
      Σ' έναν 50άρη επιχειρηματία μιλάμε στον πληθυντικό.
      Σ' έναν 50άρη κουλουρτζή, μιλάμε στον ενικό.
      Η διαφορά;
      Τα λεφτά και η κοινωνική θέση.

      Διαγραφή
  17. ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ . ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΕΤΕ ΑΝ Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΑΓΝΩΣΤΩΝ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΛΕΞΗ ΚΥΡΙΕ ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΟΝΟΜΑ Η ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΟΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Η ΜΟΝΟ ΤΟ ΕΠΙΘΕΤΟ ΠΧ.
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ .... Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ ....Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΛΑΩ ΚΥΡΙΕ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ.... ΠΟΙΟ ΑΠΟ ΤΑ 3 ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΟΤΑΝ ΜΑΛΙΣΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΠΑΦΗ ΚΑΙ ΘΑΡΡΟς ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΗΤΩΝ ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ . ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΕΤΕ ΑΝ Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΑΓΝΩΣΤΩΝ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΛΕΞΗ ΚΥΡΙΕ ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΟΝΟΜΑ Η ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΟΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Η ΜΟΝΟ ΤΟ ΕΠΙΘΕΤΟ ΠΧ.
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ .... Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ ....Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΛΑΩ ΚΥΡΙΕ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ.... ΠΟΙΟ ΑΠΟ ΤΑ 3 ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΟΤΑΝ ΜΑΛΙΣΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΠΑΦΗ ΚΑΙ ΘΑΡΡΟς ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΗΤΩΝ ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ . ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΕΤΕ ΑΝ Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΑΓΝΩΣΤΩΝ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΛΕΞΗ ΚΥΡΙΕ ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΟΝΟΜΑ Η ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΟΛΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Η ΜΟΝΟ ΤΟ ΕΠΙΘΕΤΟ ΠΧ.
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ .... Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΥΡΙΕ ΓΙΑΝΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ ....Η
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΛΑΩ ΚΥΡΙΕ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΤΕ.... ΠΟΙΟ ΑΠΟ ΤΑ 3 ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΟΤΑΝ ΜΑΛΙΣΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΠΑΦΗ ΚΑΙ ΘΑΡΡΟς ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΗΤΩΝ ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή