Δευτέρα, 16 Απριλίου 2012

Μπορεί κανείς να μου εξηγήσει τι σημαίνει "ανθρωπιά";;;



Από μικρός ακούω πολλούς να προφέρουν τη λέξη "ανθρωπιά".
Ποτέ μου δεν μπόρεσα να καταλάβω τι διάολο σημαίνει.

Σημασιολογικά θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε ότι ανθρωπιά είναι ό,τι κάνει ο άνθρωπος ή αλλιώς όποια συμπεριφορά/συναίσθημα σε κάνει άνθρωπο.
Αυτό όμως θα σήμαινε ότι δεν αποδεχόμαστε τα ελαττώματα του ανθρώπου.
Γιατί ο άνθρωπος σημαίνει αγάπη, έρωτας, αλληλεγγύη, οίκτος, συμπόνοια, αλλά ταυτόχρονα σημαίνει και μίσος, ζήλεια, χαιρεκακία, αδιαφορία.
Και οι δύο πλευρές είναι βαθιά ανθρώπινες.
Άρα πώς μπορούμε να επικαλούμαστε κάποια "ανθρωπιά" όταν αναφερόμαστε σε κάποια αγαθοεργία;

Η κατάληξη "-ια" ουσιαστικά είναι η ουσιαστικοποίηση ενός χαρακτηρισμού.

Χαρακτηρισμός είναι το αποτέλεσμα και η ενέργεια του χαρακτηρίζω, η απόδοση μιας ιδιότητας που χαρακτηρίζει, αποτελεί την ειδοποιό διαφορά, διαφοροποιεί, μιας ιδιότητας βασικής, θεμελιώδους σε άνθρωπο, ζώο, αντικείμενο, τεχνοτροπία, θεωρία κ.λπ.

Έτσι ο απόκοτος κάνει μια αποκοτιά.
Ο σκανταλιάρης κάνει μια σκανταλιά.
Ο ανέμελος διακατέχεται από ανεμελιά.
Και πάει λέγοντας.

Άρα υπό την ίδια έννοια ο άνθρωπος είναι αυτός που διακατέχεται από "ανθρωπιά";
Όπως προείπα όμως ο άνθρωπος δε διακατέχεται μόνο από... ευγενή αισθήματα.
Επομένως η χρήση του ουσιαστικού "ανθρωπιά" αρνείται τα... μη ευγενή χαρακτηριστικά του ανθρώπου.
Δηλαδή παραπέμπει σε μία ηθική τάξη χριστιανικού τύπου όπου ο άνθρωπος ή κάνει αγαθοεργίες ή... αμαρτάνει!
Κάτι τέτοιο εμένα με βρίσκει αντίθετο, διότι δε θεωρώ αμαρτία τη ζήλεια, την υστεροβουλία, τη χαιρεκακία κλπ.
Είναι αναπόσπαστο μέρος της φύσης του ανθρώπου και δεν μπορώ να το αρνηθώ.
Και φυσικά δεν μπορώ να το αφαιρέσω από τα πάγια χαρακτηριστικά του ανθρώπου.
Αφού όλοι οι άνθρωποι διακατεχόμαστε και από... "θετικά" και από... "αρνητικά" συναισθήματα και αντιστοίχως οδηγούμαστε σε συμπεριφορές και των δύο "ειδών".

Επομένως, όταν ακούω ή διαβάζω τις φράσεις "δείξτε λίγη ανθρωπιά" ή "δεν υπάρχει πια ανθρωπιά", πάντα με ξενίζουν.
Διότι δεν μπορώ να καταλάβω ποιο ακριβώς είναι αυτό το συναίσθημα/συμπεριφορά που επικαλείται ο εκάστοτε ομιλών/γράφων.
Διότι θα πρέπει κάθε φορά πριν χρησιμοποιήσει τη φράση αυτή, να μας γνωστοποιεί "τι είναι γι αυτόν ο άνθρωπος".
Είναι ένα ον που εκ φύσεως προβλέπεται να κάνει αγαθές πράξεις;
Δηλαδή όταν κάνει κάποιος κάποια μη αγαθή -σύμφωνα με τον ηθικό κώδικα του εκάστοτε ομιλούντος- πράξη, τότε αυτή χαρακτηρίζεται από "απανθρωπιά";
Θεωρείται απάνθρωπη μια τέτοια πράξη;
Δηλαδή όταν ζηλεύω τη γυναίκα μου, διαπράττω μια απάνθρωπη πράξη;
Όταν περνάω δίπλα από έναν επαίτη και δεν του δίνω -αν και έχω να του δώσω-, διαπράττω "απανθρωπιά";



Δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ στη ζωή μου αυτή τη λέξη, την "ανθρωπιά".
Πάντοτε χαρακτήριζα συγκεκριμένα μια πράξη ή ένα συναίσθημα.
Τη βοήθεια ενός έχοντος σε έναν επαίτη τη χαρακτηρίζω ευεργεσία ή ελεημοσύνη.
Την αλληλοβοήθεια ανθρώπων της ίδιας τάξης/θέσης τη χαρακτηρίζω αλληλεγγύη.
Την βοήθεια κάποιου σε κάποιον άλλον χωρίς απαίτηση ανταπόδοσης τη χαρακτηρίζω ανιδιοτέλεια.

Αντιστοίχως, την εκμετάλλευση των περιστάσεων για προσωπικό όφελος τη χαρακτηρίζω καιροσκοπισμό.
Την ενέργεια με μοναδικό κίνητρο το προσωπικό όφελος τη χαρακτηρίζω υστεροβουλία.
Την κακή συμπεριφορά κάποιου προς κάποιον που τον ευεργέτησε τη χαρακτηρίζω αγνωμοσύνη ή αχαριστία.
Την έλλειψη ηθικού αξιακού κώδικα σε έναν άνθρωπο την ονομάζω αμοραλισμό.

Ούτε "ανθρωπιά", ούτε "απανθρωπιά"!
Όλα μέσα στην ψυχή μας βρίσκονται.


Αυτή η γλωσσική παρέκκλιση δημιουργεί και μία αντίστοιχη νοηματική, αφού το σημαίνον (η προφορά της λέξης απ' τα χείλη μας) αναπόφευκτα δημιουργεί ένα σημαινόμενο (νόημα/σημασία της λέξης) και δημιουργεί το γλωσσικό σημείο "ανθρωπιά" και θεωρώ από ηθικής απόψεως επικίνδυνη την επιστράτευση της λέξης αυτής, αφού οδηγεί την κοινωνία σε χωρισμό "ανθρώπων/απανθρώπων" με βάση ηθικές συμπεριφορές.
Κατάσταση που δυνητικά θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε έναν ηθικό Μεσαίωνα.



Εγώ πάντως "ανθρωπιά" δεν ξέρω τι σημαίνει!


Θέτω αυτούς τους προβληματισμούς υπ' όψιν σας και, αν υπάρχει αντίλογος, θα ήθελα να τον ακούσω.

9 σχόλια:

  1. Υπάρχει! (εσύ το ζήτησες)

    Λοιπόν εγώ αντιθέτως χρησιμοποιώ κατά κόρον τις λέξεις με ρίζα τον "άνθρωπο", όπως ανθρωπιά, ανθρωπισμός κυρίως, απάνθρωπο επίσης.

    Και εξηγώ:

    Άνθρωπος δεν είναι το ζώο άνθρωπος, αλλά ο κοινωνικός άνθρωπος, ο ηθικός επομένως άνθρωπος. Εκεί έγκεται η χρήση των όρων αυτών.

    Τώρα σαφώς κάπου είναι τα όρια μεταξύ του ζώου άνθρωπος και του ηθικού (δηλαδή με κανόνες πέραν των ενστίκτων) άνθρωπου, αλλά ο καθένας ατομικά, το κάθε κοινωνικο σύστημα, η κάθε φιλοσοφία, ο κάθε πολιτισμός, τα τοποθετεί αλλού και εκεί γεννιούνται και οι όποιες έριδες, όπως η δική μας τώρα! :-)

    Καλημέρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Αγαπητέ φίλε Μαζεστίξ, δυσκολεύομαι να καταλάβω τι σ' έπιασε Πασχαλιάτικα.
    Η κατάληξη -ιά της δημοτικής δίνει απλά ένταση στη λέξη. 'Οπως η κατάληξη -σύνη.
    Πχ εργατιά, αγροτιά, εσχατιά, στρατιά ή οι λέξεις δικαιοσύνη, καλωσύνη, μεγαλοσύνη κτλ. Εδώ αν προσέξεις η δημοτική δεν δίνει λέξη "κακοσύνη" αλλά κακία, δεν δίνει λέξη "αδικοσύνη" αλλά αδικία, δεν δίνει λέξη "μικροσύνη" αλλά μικρότητα.
    Με τη λέξη ανθρωπιά δηλώνουμε κάθε πράξη που είναι σύμφωνη με τον εκάστοτε ισχύοντα ηθικό νόμο.
    Το να διαφοροποιήσεις τον επικρατούντα ηθικό νόμο σε σχέση με την επικρατούσα άποψη των αστών είναι άλλο πράγμα.
    Ίσως, εγώ να μη μπορώ να καταλάβω, τι ακριβώς εννοείς. Σχώρα με.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καταρχήν καλησπέρα!

    Λοιπόν, Κρινοκερασιά μου, γράφεις
    "Άνθρωπος δεν είναι το ζώο άνθρωπος, αλλά ο κοινωνικός άνθρωπος, ο ηθικός επομένως άνθρωπος. Εκεί έγκεται η χρήση των όρων αυτών.
    Τώρα σαφώς κάπου είναι τα όρια μεταξύ του ζώου άνθρωπος και του ηθικού (δηλαδή με κανόνες πέραν των ενστίκτων) άνθρωπου... κλπ κλπ"

    Μα εκεί ακριβώς έγκειται η ένστασή μου!
    Στη θεώρηση του "κοινωνικού/ηθικού ανθρώπου" ως ον που -πρέπει να- εκτελεί αγαθές πράξεις, σύμφωνα με τους εκάστοτε ηθικούς νόμους.
    Ο άνθρωπος δε νομίζω ότι διαχωρίζεται από τα ζώα λόγω του "ήθους".
    Και επίσης θεωρώ πως το δίπολο δεν είναι "ένστικτα-ήθος", αλλά "ένστικτα-Λόγος".
    Ο Λόγος συμπεριλαμβάνει τα "αρνητικά" συναισθήματα που προανέφερα.
    Ένα ζώο δηλαδή κατά κανόνα δεν διακατέχεται π.χ. από υστεροβουλία ή καιροσκοπισμό.
    Άρα θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι και τα "αρνητικά" συναισθήματα (υστεροβουλία, καιροσκοπισμός) διαχωρίζουν τους ανθρώπους απ' τα ζώα και όχι μόνο τα "αγαθά" συναισθήματα...



    Κλεισθένη κι εγώ αδυνατώ να καταλάβω τι μ' έπιασε.
    Ίσως από την πολλή.... "κατάνυξη" κλάταρα!
    Η κατάληξη "-ια" έχω την αίσθηση πως δε δίνει ένταση τη λέξη, αλλά είναι το ουσιαστικό που είτε περικλείει όσους θέλει να εννοήσει (π.χ. όλοι αγρότες αποτλεούν την αγροτιά) είτε απλώς ουσιαστικοποιεί το επίθετο-χαρακτηρισμό (π.χ. ο κακός διακατέχεται από κακία).

    Ως προς το θέμα του ηθικού νομου που αναφέρεις, η απάντησή μου είναι η ΄διια που δίνω και στην κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Από γραμματική δε σκαμπάζω γρι για να σας βοηθήσω. Θα περιοριστώ στα φιλοσοφικά.

      Εδώ Μαζεστίξ μιλάμε για διάφορες φιλοσοφικές θεωρήσεις αν κατάλαβες. Οπότε εξ αρχης σου λέω οτι δεν είναι καν δυνατό να συμφωνήσουμε, εδώ δεν έχουν συμφωνήσει οι φιλοσοφοι τόσους αιώνες.

      Προσωπικη μου γνώμη, που διαμορφώθηκε φυσικά από τις εμπειρίες και από τα διαβάσματα, Λόγος και Ήθος είναι το ίδιο. Ήθος, αν δεις το λεξικό σημαίνει τρόπος, αλλά τρόπος επίκτητος, όχι ένστικτο. Δεν λέμε "τα ήθη και τα έθιμα της μέλισσας", αναφερόμαστε σε αυτό που "έκτισε" ο άνθρωπος, ο έλλογος άνθρωπος.

      Τωρα, πάλι προσωπική γνώμη, πεποίθηση και βαθιά ριζωμένη: ο άνθρωπος οφείλει να επιδιώκει το Καλό. Έτσι τείνει σε αυτό που λέμε Θεό, που δεν είναι παρά το ιδανικό. Αν δεν τείνουμε σε αυτό, πάει, το κάψαμε το μαγαζί, την ανθρωπότητα δηλαδή.

      Γι αυτό διαφωνώ με τον Νίτσε που έγραψε το "Πέραν του Καλού και του Κακού", που είναι μια αηδία κατά τη γνώμη μου.

      Τα "αρνητικά" συναισθήματα που λες, δεν ξέρω κατά πόσο είναι αρνητικά όντως, με την έννοια καλό ή κακό. Σίγουρα υπάρχουν, αλλά τι τα κάνουμε κατά περίπτωση έχει σημασία.

      π.χ. στην υστεροβουλία και τον καιροσκοπισμό που αναφέρεις, επειδή ξέρω τις πολιτικές σου απόψεις, δεν πιστεύω να θεωρείς καλό να τα αφήσουμε να εκφραστούν ελεύθερα εις βάρος π.χ. των πιο αδύναμων.

      Φυσικά εγώ δεν μιλάω για τους ηθικούς κανόνες της εκκλησίας, αλλά για κάτι άλλο.

      Επίσης το παράδειγμα της ζήλιας δεν έχει θέση νομίζω. Η ζήλια πιο πολύ βλάπτει αυτόν που την αισθάνεται, εκτός αν μιλάμε για κάτι αρρωστημένο, όπως ακούμε διάφορες δολοφονίες και τέτοια. Όταν όμως μιλάω για ήθος, εννοώ σε σχέση με τους άλλους. Ο μαζοχισμός επιτρέπεται! :-)

      Ας μη φλυαρήσω άλλο γιατί είμαι ικανή να μιλάω ώρες γι αυτά.

      Διαγραφή
    2. Κατ αρχήν οι φιλόσοφοι έτσι κι αλλιώς δε συμφωνούν ποτέ!
      Ακόμη κι όταν συμφωνούν, θα διαφωνησουν επ' αυτου!

      Ως προς τα υπόλοιπα που αναφέρεις, να σημειώσω μόνο ότι παραπάνω αναφέρθηκα στο "ήθος" με τη συνήθη νεοελληνική του έννοια.

      Διαγραφή
  4. Φίλε μου βάζεις δύσκολα! Πάντως Άνθρωπος δεν είναι αυτός που ζει σε βάρος των άλλων ,εκμεταλλεύοντας τους.
    Καλό βράδυ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Φίλε Μαζεστίξ, συγνώμη που επανέρχομαι αλλά το προκάλεσες.
    Τα ουσιαστικά εργατιά, αγροτιά, στρατιά, Τουρκιά, παληκαριά κτλ δεν ουσιαστικοποιούν επίθετα, ο εργάτης, ο αγρότης, ο εργάτης, ο στρατός, ο Τούρκος, το παληκάρι κτλ δεν είναι επίθετα αλλά ουσιαστικά.
    Η ένταση γίνεται αντιληπτή στα παρακάτω παραδείγματα.
    "Χιλιάδες εργάτες απεργούν ....", " η εργατιά απεργεί...."
    "Αυξήθηκαν δραματικά οι άνεργοι...., "στρατιές ανέργων ......"
    "Οι Τούρκοι κατέσφαξαν στη Χίο.... , " η Τουρκιά σφάζει στη Χίο ...."
    Όσο αφορά την κατάληξη -σύνη την ανάφερα για να σου δώσω το τι εννοεί ο λαός "ανθρωπιά".
    Οι λέξεις δικαιοσύνη, καλωσύνη, μεγαλοσύνη, αξιοσύνη, αγιοσύνη, Ρωμιοσύνη κτλ υποδηλώνουν το τι θεωρεί ο λαός μας σαν ηθικά παραδεκτό. Γιαυτό και δεν έχει ανάλογες λέξεις για την κακία, την αδικία κτλ.
    Το αν συμφωνεί κάποιος ή όχι με την ηθική του λαού είναι άλλο θέμα.
    Αν θέλεις να βεβαιωθείς κάνε τη δική σου έρευνα, ρώτησε όσους περισσότερους μπορείς και θα πάρεις την απάντηση στο τι σημαίνει "ανθρωπιά".
    Το "καλό" είναι και "ανθρώπινο" ενώ το "κακό", "απάνθρωπο". (φιλισοφικά)
    Οι έννοιες του "καλού" και του "κακού" δεν είναι μόνο θρησκευτικές.
    Το τι θεωρείται "καλό" και τι "κακό" διαφοροποιήται από κοινωνία σε κοινωνία και από καιρό σε καιρό.
    Κάθε λέξη εκτός του νοηματικού έχει και συναισθηματικό χαρακτήρα.
    Νάσαι καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πισιμισης Νικος16 Απριλίου 2012 - 10:36 μ.μ.

    ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΩΣ ΑΝΘΡΩΠΙΑ ΝΑ ΝΟΕΙΤΑΙ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΚΦΑΝΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΜΑΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ.
    ΝΑ ΔΙΑΦΕΡΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ. ΒΕΒΑΙΑ ΟΙ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΚΑΛΟ ΘΑ ΗΤΑΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΝΑ ΑΛΛΑΖΟΥΝ, ΔΙΟΤΙ ΑΝΘΡΩΠΙΑ...ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΕΧΟΥΝ ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ ΖΩΑ ΠΟΥ ΟΤΑΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗΚΕ Ο ΟΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΑ, ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΜΕΛΕΤΗΘΕΙ ΑΡΚΕΤΑ Η ΗΘΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΖΩΩΝ.
    ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΜΑΣ ΣΑΝ ΑΝΩΤΕΡΟ ΘΗΛΑΣΤΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΑ ΚΑΙΡΟΣΚΟΠΟΙΚΟ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΑΛΤΡΟΥΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΗ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΟΥ ΑΠΑΝΘΡΩΠΟ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ ΚΑΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΔΙΚΟ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ, ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΙ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΑΝΑΠΤΥΓΜΕΝΟΙ ΠΟΥ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΛΛΆΒΟΥΜΕ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΓΥΡΩ ΜΑΣ. ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΦΤΑΝΕΙ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΟΥ...ΔΗΛΑΔΗ ΜΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΕΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΩΝΩΝ ΜΑΣ (ΠΡΩΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ) ΚΛΠ.... ΑΡΑ ΑΠΑΝΘΡΩΠΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΑΞΗ ΠΟΥ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΑΔΙΚΗ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΟΕΙ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΣ (ΥΠΑΡΚΤΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ)...ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝ Η ΠΡΑΞΗ ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟΣ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΕΙ ΑΔΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ...ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΕΜΑΣ ΙΣΩΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ανορθόγραφε, αυτό που θέλω να πω είναι ότι:
    αυτός π.χ. "που ζει σε βάρος των άλλων ,εκμεταλλεύοντας τους" σαφέστατα και είναι άνθρωπος.
    Ενδεχομένως να είναι "κακός άνθρωπος", αλλά παραμένει άνθρωπος!

    Αυτό είναι σε δυο λέξεις αυτό που θέλω να πω με την ανάρτηση.


    Κλεισθένη, όπως εξηγώ και παραπάνω, στο συγκεκριμένο ζήτημα δεν αναζητώ το διαχωρισμό ανάμεσα στο καλό και το κακό.
    Απλά θέλω να πω πως και το καλό και το κακό είναι ανθρώπινο.
    Είναι καλό ή κακό, αλλά παραμένει ανθρώπινο...



    Νίκο, καλωσήρθες!
    Νομίζω πως συμφωνώ μαζί σου, αν και, για να είμαι ειλικρινής, ίσως να μην κατάλαβα κάποια από τα γραφόμενά σου.
    Ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη η προσέγγισή σου, τη διάβασα τρεις φορές και χρειάζομαι μάλλον και τέταρτη για να την επεξεργαστώ καλύτερα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή